Λάλημα φρικτόν

Κ' ἐνῶ πλησίαζε ἡ ὥρα τῶν Χαιρετισμῶν, παρατηροῦσα τὰ μαγαζιά, τοὺς μαγαζάτορες καὶ τοὺς ἐνσκήπτοντες νεαροὺς ἀλάστορες, ἄλλων ἄτυχων γονέων. Ὡραία καταστήματα, ποὺ ἐπιδείκνυαν προκλητικῶς ὄμορφα κατασκευάσματα, ἄλλα γοητευτικῶς ἄχρηστα κι ἄλλα ἀχρήστως γοητευτικά. Κι ἔβλεπα τοὺς νέους καὶ τὶς νέες μέσα στὰ μαγαζιὰ ἐκεῖ, μόνον νέοι σχεδὸν ἦταν ἐκεῖ μέσα, ὅλοι τους εὐσταλεῖς, χαλαροὶ μέσα στὴν κατανάλωση καὶ ὑποθερμικὰ παρόντες σ' ὅλη αὐτὴν τὴν ἀπουσία ἔντασης. Οὔτε ἢ ὀμορφιὰ τῶν πραγμάτων, οὔτε ἢ εὐειδής τους ρώμη, ἀπένειμε κάποιο νόημα στὸ τοπίο τῶν ὠνίων τῶν ὀνείρων τους.

Κι ἀναρωτιόμουν : τί στὴν εὐχή, αὐτὴ ἢ σαχλαμαροειδὴς ὁμοιομορφία τοῦ ἀγοράζω μέσα στὸ ἄντε νὰ σερνόμαστε, ὅ,τι νὰ 'ναι, ὅπου νὰ 'ναι καὶ ὅποια μέρα νὰ 'ναι; Παρασκευὴ τῶν Χαιρετισμῶν κι ὅπου νὰ 'ναι στὶς ἐκκλησιὲς παντοῦ, ἢ αἰώνια Ἑλλὰς θὰ ἐκτόξευε πάλι στὰ ὕψη, τὸ ὡραιότερο ποίημα τῆς ἑλληνικῆς γλώσσας, τὸν Ἀκάθιστο. Ἢ ζῶσα παράδοση, πρότεινε σ' αὐτὰ τὰ παιδιὰ νὰ γίνουν πυριφλεγεῖς Πύραρχοι, κι αὐτὰ τὰ ξενέρωτα χάζευαν κουρελαρίες τύπου ἄντε νὰ σὲ σινιάρουμε. Γιατί τέτοια ἀφασία; Πῶς αὐτὴ ἢ ἀκηδία; Καὶ δηλαδή, χάθηκε ὅλα αὐτὰ τὰ μηδενοπωλεία νὰ κλείνουν μισὴ ὥρα νωρίτερα, τέσσερεις Παρασκευὲς τὸν χρόνο καὶ νὰ τρέχουν ὅλοι τους μαζὶ νὰ χαζέψουνε τὸ ὡραιότερο σοῦπερ-σώου της χρονιᾶς (τῆς κάθε χρονιᾶς), τὴν ἀκολουθία τοῦ Ἀκαθίστου, ἀντὶ νὰ τ' ἀκουμπᾶνε σὰν βλαχαδερὰ στὸ Μέγαρο Μουσικῆς, ὅπου ὡς γνήσιοι Ρωμιοὶ σκυλοβαριοῦνται, μόλις παύουν νὰ ἀλληλοχαζεύουν τὰ πλουμίδια, ποῦ κρεμάσανε στὶς κρεμάστρες τῶν κορμιῶν τους; Τί πλουμίδια καὶ τί στολίδια ψάχνουν τὶς Παρασκευὲς τοῦ Ἀκαθίστου;


Από το «Χέσαιτο ει μαχέσαιτο» του Κώστα Ζουράρι, εκδόσεις Αρμός

O Κώστας Ζουράρις μένει αποσβολωμένος όταν η κόρη του, τού ζητά χρήματα να πάει για ψώνια. Μιλάει για μάρκες ξένες με άριστη χρήση αργκό και λέξεων ξένων, απευθυνόμενη στον πατέρα της. Εκείνος καταθέτει ως προβληματισμό το παραπάνω κείμενο, γενικεύοντάς το για όλα τα παιδιά της εποχής μας αφού προτιμούν την ώρα που «στις εκκλησιές παντού, η αιώνια Ελλάς θα εκτόξευε πάλι στα ύψη, το ωραιότερο ποίημα της ελληνικής γλώσσας, τον Ακάθιστο», να βρίσκονται «χαλαροί μέσα στην κατανάλωση και υποθερμικά παρόντες σ' όλη αυτήν την απουσία έντασης. Ούτε ή ομορφιά των πραγμάτων, ούτε ή ευειδής τους ρώμη, να απονέμει κάποιο νόημα στο τοπίο των ωνίων των ονείρων τους».

Κάπως έτσι, απροβλημάτιστα, ανέξοδα κι ανεύθυνα η ομορφιά από τη ζωή μας χάνεται. Μοιράζεται εκεί που γυρεύουμε αιτίες για να νιώσουμε ζωντανοί. Να νιώσουμε πως είμαστε ζωντανοί επειδή αγοράζουμε κι όχι επειδή μαθαίνουμε. Ζωντανοί επειδή καταναλώνουμε κι όχι επειδή αλλοιωνόμαστε. Ζωντανοί γιατί προτιμούμε να σερνόμαστε ξενέρωτοι προς ό,τι γυαλίζει στο μηδέν, παρά να πυρπολούμαστε από έρωτα ενώπιον της Αποκάλυψης που μπορεί να μας μεταμορφώνει.

Κάπως έτσι, με αυτή την απλοϊκή ευκολία των απερίσκεπτων γυρεύουμε την ποιότητα σε μέρη που δε μάθαμε ποτέ. Εκεί που μας υπέδειξαν κάποιοι επειδή γι’ αυτούς αυτό είναι κουλτούρα. Έτσι λοιπόν σερνόμαστε στο Μέγαρο αλλά σύντομα βαριόμαστε. Αντί να επισκεφτούμε μια Εκκλησία για να ακούσουμε αυτό το πολιτισμικό θησαυρό, προτιμούμε να ζούμε κι αυτές τις λίγες ώρες που ψάλλεται ο Ακάθιστος ύμνος, σαν όλες τις άλλες ώρες μέσα στην εβδομάδα. Τόσο αδιάκριτα, τόσο ανεύθυνα, τόσο ανυποψίαστα.

Το πρόβλημα ασφαλώς δεν είναι μόνο προσωπικό. Έχει την αφετηρία του σε όλους εκείνους που με προϊόντα «μηδενοπωλείων» προσπαθούν να μας κάνουν να κοιμόμαστε ξύπνιοι. Κι εμείς χορεύουμε όπως μας χτυπάνε το ντέφι. Χάσαμε την αίσθηση της ποιότητας γιατί απλά αυτή ζητά από εμάς κάποιον ελάχιστο κόπο που δεν μπορούμε να καταβάλουμε. Όταν μια ζωή έχεις σαν δόγμα την ήσσονα προσπάθεια για το βέλτιστο αποτέλεσμα, πώς μπορείς να μπεις στη διαδικασία να ριψοκινδυνεύσεις την απάθειά σου για να εισέλθεις σε δοκιμασίες αγώνων;

Τι να πας να ακούσεις από τον Ακάθιστο ύμνο, σε ποια γλώσσα, για ποιον Θεό; Αυτά είναι ανύπαρκτα. Μας το επιβεβαίωσαν τόσο εμφαντικά οι αδερφοί μας οι Γερμανοί αποκαλώντας τη Γλώσσα μας, μεταξύ μας συνεννοούμαστε με σημαντικά λίγες και απλές στη κατανόηση λέξεις, ενώ ο Θεός μας πέθανε από τη στιγμή που δεν ήταν σε θέση να μας προσφέρει υλικά για την ευζωία μας. Όχι. Ο Ακάθιστος ύμνος δε μας αφορά γιατί η «αφασία» που λέει ο συγγραφέας είναι λιγότερο επικίνδυνη από την «ένταση και τη ρώμη» που απαιτεί το αληθώς ζην. Ο Ακάθιστος ύμνος μιλά για έρωτα, εμείς παραμένουμε «ξενέρωτοι», μιλά για διακινδύνευση, εμείς μιλάμε για ασφάλειες, μιλά για εμπειρία της αλήθειας, εμείς ζούμε την απάθεια του δήθεν.

Με αυτό τον τρόπο, σήμερα το βράδυ που στις Εκκλησίες θα ακουστεί το «ωραιότερο σούπερ-σώου της χρονιάς», εμείς θα τρέχουμε στα «γοητευτικώς άχρηστα κι άλλα αχρήστως γοητευτικά» παντοπωλεία. Εκεί θα γυρέψουμε την έξοδο από την μιζέρια μας, εκεί θα ζητήσουμε την επιβεβαίωση του χρόνου μας, εκεί θα ανταλλάξουμε αξία δίχως τίμημα. Και θα βγαίνουμε το ίδιο κενοί, το ίδιο ανικανοποίητοι, το ίδιο μόνοι. Ο Ζουράρις το λέει πολύ εύστοχα, μάλλον σαν να λυπάται όλους εμάς και τις μικρομεγάλες νοθείες της ομορφιάς μας. Όλους εμάς που δεν είμαστε σε θέση να εννοήσουμε την ομορφιά και την ένταση από το υποκατάστατο και το ελεεινά αδιάφορο. Όλους αυτούς που... «σκυλοβαριούνται, μόλις παύουν να αλληλοχαζεύουν τα πλουμίδια, που κρεμάσανε στις κρεμάστρες των κορμιών τους; Τι πλουμίδια και τι στολίδια ψάχνουν τις Παρασκευές του Ακαθίστου»;

Ό,τι απάντηση δώσουμε κι απόψε το βράδυ, αυτή την είσοδο θα περάσουμε. Κι είτε θα μείνουμε «ξενέρωτοι» είτε θα μείνουμε ερωτεύσιμοι. Προς την αληθινή Ομορφιά λοιπόν...
Ολόκληρη η ανάρτηση...

Ό,τι αξίζει

Ξέρω καλὰ πὼς ὁ θάνατος δὲ νικιέται˙ μὰ ἡ ἀξία τοῦ ἀνθρώπου δὲν εἶναι ἡ νίκη, παρὰ ὁ ἀγώνας γιὰ τὴ Νίκη. Καὶ ξέρω ἀκόμα ἐτοῦτο, τὸ δυσκολότερο: δὲν εἶναι οὔτε ὁ ἀγώνας γιὰ τὴ Νίκη˙ ἡ ἀξία τοῦ ἀνθρώπου εἶναι μία μονάχα, ἐτούτη: νὰ ζεῖ καὶ νὰ πεθαίνει παλικαρίσια καὶ νὰ μὴν καταδέχεται ἀμοιβή. Κι ἀκόμα ἐτοῦτο, τὸ τρίτο, ἀκόμα πιὸ δύσκολο: ἡ βεβαιότητα, πὼς δὲν ὑπάρχει ἀμοιβή, νὰ μή σου κόβει τὰ ἥπατα παρὰ νὰ σὲ γεμίζει χαρά, ὑπερηφάνια κι ἀντρεία.


Από την «Αναφορά στον Γκρέκο», του Νίκου Καζαντζάκη, εκδόσεις Ελένης Καζαντζάκη
Ολόκληρη η ανάρτηση...

Ευτυχώς που υπάρχουν οι Βάρβαροι...

Σε έναν πλούσιο δήμο της Γαλλίας υπάρχει μια σχολική κοινότητα οκτώ ιδιωτικών σχολείων που λειτουργούν με τον εξής κανονισμό: Η σχολική επιτροπή διαθέτει για τις ανάγκες των οκτώ αυτών σχολείων ένα σημαντικό ποσό ετησίως (ας πούμε γύρω στα 300.000 ευρώ). Τα χρήματα εξασφαλίζονται μέσα από τα δημοτικά τέλη και την κρατική επιχορήγηση. Διανέμονται δε σε κάθε σχολείο ανάλογα με τον αριθμό των μαθητών του.

Η σχολική αυτή κοινότητα προσφέρει στους μαθητές του κάθε σχολείου χωριστά, τα εξής προνόμια: Δωρεάν συγγράμματα ποιοτικών βιβλίων, άριστη υλικοτεχνική υποδομή (άριστες χωροταξικά αίθουσες διδασκαλίας, γυμναστήρια, κολυμβητήρια, αμφιθέατρα, αίθουσες προβολών), δωρεάν σίτιση (λειτουργία εστιατορίου για δωρεάν μεσημεριανή σίτιση και ατελής προσφορά δυο προϊόντων από το κυλικείο του σχολείου κάθε μέρα), άριστο εκπαιδευτικό προσωπικό (επιλογή των καθηγητών με αυστηρά κριτήρια καταλληλότητας), δωρεάν παροχή ηλεκτρονικών υπολογιστών laptops που με ευθύνη του σχολείου θα αναβαθμίζονται ετησίως, ετήσια πενθήμερη εκδρομή στο εξωτερικό με συμβολική τιμή συμμετοχής για τους μαθητές και των τριών τάξεων, δωρεάν ενισχυτική διδασκαλία και προετοιμασία για τις εξετάσεις για όσους από τους μαθητές το επιθυμούν.

Η σχολική κοινότητα πάλι, προκειμένου να παραχωρεί στα συγκεκριμένα σχολεία αυτές τις δυνατότητες, ζητά με τον κανονισμό της τρία μόνο πράγματα από τους μαθητές. Πρώτον συμμετοχή (όχι απόδοση) 80% στα διαγωνίσματα του σχολείου προκειμένου να ενισχυθεί η προετοιμασία των μαθητών για τις εξετάσεις τους στο τέλος της χρονιάς, δεύτερον όριο απουσιών 50 για κάθε σχολικό έτος. Εννοείται πως σε κάθε περίπτωση που ο μαθητής ασθενήσει και λήψει από το σχολείο, οι απουσίες αυτές δεν μετράνε αλλά υποχρεούται στα πλαίσια της ενισχυτικής διδασκαλίας που του προσφέρει το σχολείο του να αναπληρώσει τα μαθήματα που έχασε ούτως ώστε να ενταχθεί πάλι ομαλά στην ύλη του υπόλοιπου τμήματος της τάξης του. Τέλος ζητείται από τους μαθητές μια κόσμια διαγωγή αφού σε οποιαδήποτε σοβαρή παραβατική συμπεριφορά το σχολείο θα έχει το δικαίωμα να αποβάλλει τον μαθητή.

Οι πρώτες πέντε χρονιές κυλάνε ομαλά. Η σχολική κοινότητα εκπληρώνει τους παιδαγωγικούς της στόχους, καθηγητές, γονείς και μαθητές είναι ενθουσιασμένοι. Την έκτη χρονιά όμως έρχεται ο πρόεδρος αυτής της κοινότητας και θέτει στους διευθυντές των οκτώ αυτών σχολείων το εξής θέμα. Η σχολική επιτροπή αδυνατεί να συνεχίσει τη χρηματοδότηση της σχολικής κοινότητας γιατί ένα από τα σχολεία δεν πληρεί τους όρους του συμφωνητικού. Συγκεκριμένα, αυτά τα πέντε χρόνια, οι μαθητές αυτού του σχολείου έχουν συμμετοχή στα διαγωνίσματα 20% αντί για 80%, σημειώνουν κατά μέσο όρο 160 απουσίες αντί για 50 το χρόνο, ενώ έχει παρατηρηθεί πλήθος παραβατικών συμπεριφορών στους χώρους του σχολείου. Ο πρόεδρος φεύγοντας ζητά από τους διευθυντές να συζητήσουν το πρόβλημα μεταξύ τους και να του ανακοινώσουν την απόφασή τους.

Μετά από πολλή συζήτηση και λεπτομερειακή αντιμετώπιση του θέματος οι διευθυντές προτείνουν στον πρόεδρο τις εξής δυο λύσεις: Ή θα αποκλεισθεί το συγκεκριμένο σχολείο από τη σχολική κοινότητα ή θα πάρουν κάποια μέτρα στήριξής του προκειμένου να συνεχίσει η λειτουργία της κοινότητας ως έχει.

Ο πρόεδρος τους λέει τότε πως τα πράγματα αντικειμενικά έχουν ως εξής: Στην περίπτωση που αποφασίσουν να λάβουν μέτρα στήριξης του «προβληματικού» σχολείου θα σημειωθούν σημαντικές αλλαγές στις παροχές προς τους μαθητές προκειμένου να εξισορροπηθεί η οικονομική ζημιά που προκαλεί αυτό το σχολείο στη κοινότητα. Δηλαδή οι μαθητές θα πληρώνουν εφεξής τα σχολικά τους συγγράμματα, καταργείται η δωρεάν σίτιση στο σχολείο και τα δωρεάν από το κυλικείο γεύματα, δεν προσφέρεται η δυνατότητα παροχής ηλεκτρονικών υπολογιστών στο μέλλον, οι καθηγητές των σχολείων θα επιλέγονται με απλούστερες διαδικασίες καθώς δε θα μπορούν πλέον να αμείβουν και να διαλέγουν έτσι τους «καλύτερους» από αυτούς, οι εκδρομές πλέον θα είναι τριήμερες εγχώριες με αποκλειστική χρηματική συμμετοχή των μαθητών, ενώ όλα τα γυμναστήρια και κολυμβητήρια θα παραχωρηθούν στο Δήμο, αφού θα είναι πολύ δύσκολη πλέον η ετήσια συντήρηση των σχολικών χώρων.

Στην περίπτωση βέβαια που αποφασίσουν να αποκλεισθεί το «προβληματικό» σχολείο, τα υπόλοιπα επτά δεν θα έχουν καμία επιβάρυνση μιας και όλα αυτά τα χρόνια οι μαθητές τους τήρησαν απαρέγκλιτα τους κανονισμούς λειτουργίας της σχολικής κοινότητας. Είναι μάλλον πιθανό πως θα πριμοδοτηθούν και με το χρηματικό ποσό που αντιστοιχούσε στο μερίδιο του συγκεκριμένου προς αποχώρηση σχολείου.

Η απόφαση ήταν πολύ απλή και φάνηκε σε όλους δίκαιη. Το συγκεκριμένο «απροσάρμοστο» σχολείο αποκλείστηκε και η σχολική κοινότητα συνέχισε με τους πρότερους ρυθμούς της τη λειτουργία της.

Βάλτε τον εαυτό σας στη θέση ενός μαθητή από τα υπόλοιπα επτά πλην του «προβληματικού». Θα κάνατε κάτι διαφορετικό; Πώς θα ερμηνεύατε τη λέξη «δικαιοσύνη» ή την έννοια της ανάληψης ευθυνών; Διαφορετικά ίσως;

Ας ονομάσουμε λοιπόν αυτή τη σχολική κοινότητα Ευρωπαϊκή Ένωση και το «προβληματικό» σχολείο Ελλάδα. Σε τι θα διέφερε η αντιμετώπισή των άλλων από αυτή που εισπράττουμε σήμερα; Εμείς θα κάναμε κάτι διαφορετικό; Εάν στη θέση μας ήταν μια άγνωστη για εμάς οικονομικά χώρα, π.χ. η Λετονία, θα δεχόμασταν να χάσουμε τα προνόμιά μας ή να έχουμε κυρώσεις σαν τις τωρινές για υπαιτιότητες άλλων ... των Λετονών;

Η κριτική λοιπόν κι η καχυποψία με την οποία μας αντιμετωπίζουν όλοι οι άλλοι Ευρωπαϊκοί λαοί δεν είναι τυχαία. Ούτε βέβαια φύτρωσε εν αγνοία μας τα τελευταία χρόνια. Είμαστε οι πρώτοι εμείς υπεύθυνοι της μοίρας μας. Εμείς με την κρατική κακοδιαχείριση των οικονομικών μας, με τη στήριξη ανίκανων πολιτικάντηδων, με την υιοθέτηση του ρουσφετιού και της κομπίνας σε στόχο ζωής, την εκούσια παράβλεψη της κρατικής μας προόδου προκειμένου να καλύψουμε τις μικρότερες προσωπικές μας παρανομίες. Ναι κύριε πρωθυπουργέ, διοργάνωσε Ολυμπιακούς Αγώνες γιατί μπροστά στα εκατομμύρια που θα χρεώσουν την Ελλάδα τι θα κοστίσει να τη χρεώσω κι εγώ με ένα αυθαίρετο στο νησί; Ναι κύριε πρωθυπουργέ, διοργάνωσε και φέτος το καλλιτεχνικό λίκνο του ευρωπαϊκού πολιτισμού, τη Εurovision, γιατί μπροστά στα εκατομμύρια που θα χρεώσουν την Ελλάδα τα φορέματα της Βίσση ή τα ταξίδια του Σάκη μπροστά στο φιλοθεάμον πεπαιδευμένο κοινό, τι θα κοστίσει το δικό μου καινούριο σακάκι που αγόρασα δίχως απόδειξη;

Το πρόβλημα για εμένα δεν είναι ό,τι μας κατηγορούν. Αυτό είναι ζήτημα αναγνώρισης και χειρισμού της δικής μας ευθύνης που στο βήμα της όποιας εθνικής μας ενηλικίωσης πρέπει να κάνουμε. Το ζήτημα είναι ο τρόπος που μέρες τώρα προβάλλεται ενώπιόν μας αυτός ο δημοσιογραφικός ευτελισμός ημών και αλλήλων. Το ότι το όποιο focus μπορεί και μας ξεσηκώνει εναντίον των Γερμανών με θλίβει. Πιστεύω πως και εάν το οποιοδήποτε δικό μας κουτσομπολίστικο περιοδικό αποκαλέσει του Γερμανούς ηλίθιους, δεν θα το λάβουν καν υπόψη τους. Σε εμάς αντίθετα μέσω των δικών μας δημοσιογραφικών χειρισμών δημιουργήθηκε εθνική αντιγερμανική υστερία.

Και προσέξτε˙ εμείς οι ίδιοι που τέλος Φλεβάρη θαυμάζαμε το γερμανικό οικονομικό μοντέλο, μιλούσαμε για κράτος με πρότυπη οργάνωση, εκθειάζαμε τις αυτοκινητοβιομηχανίες και τις κινηματογραφικές ταινίες τους, εμείς οι ίδιοι πέσαμε στην παγίδα που βρίζαμε. Γίναμε σαν κι αυτούς. Τους απαξιώνουμε ή μιλάμε προσβλητικά μιμούμενοι συμπεριφορές μαθητών δημοτικού ή δημοσιογραφικού διαλόγου στο Ιράν. Και ξέρετε γιατί συμβαίνει όλο αυτό; Γιατί απλούστατα καλοί μου, μας λείπει, ή καλύτερα έχουμε χάσει, την εθνική μας αυτοσυνειδησία. Δεν ξέρουμε ποιοι είμαστε και δεν μας πειράζει που οι άλλοι μας βρίζουν για κάτι που ούτε κι εμείς καταλαβαίνουμε καλά. Το δέον είναι η απάντησή μας. Η υβριστική μας απάντηση. Μόνον έτσι θα δείξουμε τι αληθινά αξίζουμε! Από τη στιγμή που το να είσαι Έλληνας κατάντησε να σημαίνει το ίδιο που σημαίνει (ρωτήστε όποιον μαθητή θέλετε) το να είσαι Ολυμπιακός ή Παναθηναϊκός, να είσαι ΠΑ.ΣΟ.Κ. ή Νέα Δημοκρατία, όταν βρίζουνε την Ελλάδα πρέπει να βρίσουμε κι εμείς όπως όταν βρίζουν την ομάδα ή το κόμμα μας.

Αυτήν ακριβώς την ευκαιρία πρέπει να αξιοποιήσουμε γόνιμα. Πρέπει δηλαδή να σταθούμε απέναντι σε κάθε ξένο (πολιτικό ηγέτη, δημοσιογράφο ή τουρίστα) με τη συνείδηση του τι είμαστε. Είμαστε οι φτωχοί συγγενείς της Ευρώπης που ζητούμε χάρη για να σώσουμε την οικονομία μας; Είμαστε αυτοί που δεν οργιζόμαστε όταν μας προτείνουν να ξεπουλήσουμε την εθνική μας κληρονομιά για να μη μας θεωρήσουν απολίτιστους; Είμαστε αυτοί που θα κάνουμε ό,τι μας υποδεικνύουν πάντα κάποιοι ξένοι εθνοσωτήρες γιατί «αγαπούν» περισσότερο την πελατειακή μας εξάρτηση από ό,τι εμείς τη πατρίδα μας; Αν ναι τότε δε χρειάζονται πολλά πράγματα. Αρκεί να συνεχίσουμε να παρακολουθούμε αυτή την εκτυλισσόμενη γύρω μας παρωδία. Τα Μ.Μ.Ε. φροντίζουν καλά γι’ αυτό.

Εάν όμως έστω και λίγο νιώθουμε θιγμένοι όχι από αντίδραση αλλά από περηφάνεια χρειάζεται να κάνουμε κάτι πιο επίπονο. Να προβληματιστούμε και να ξηλώσουμε ό,τι δεν μας κάνει περήφανους που είμαστε Έλληνες. Είναι πολύ απλό και πολύ επίμοχθο συνάμα.Από την απόδειξη που δε δώσαμε ή δεν πήραμε ως το κλείσιμο της τηλεόρασης μπροστά σε εκπομπές που μάχονται για την εθνική μας υπόληψη όταν όλες τις υπόλοιπες μέρες του χρόνου χτίζουν την εθνική μας ταυτότητα μέσα από τα σκουπίδια των τηλεαστέρων και της εξίσωσης του σημαντικού με το αδιάφορο. Εξαρτάται με το τι και πώς θέλουμε να ζούμε. Επαναλαμβάνω, μόνο στην περίπτωση που έχει κάποια σημασία το γεγονός πως είμαστε Έλληνες.

Ολοκληρώνω με μια σκέψη για τη γνησιότητα της συμπεριφοράς μας. Το περίφημο Γερμανικό βίντεο που μιλούσε απαξιωτικά για τη χώρα μας χρησιμοποίησε δυο βασικά επιχειρήματα: Πρώτον πως οι Έλληνες δεν έχουμε Ιστορία αφού ό,τι κάναμε δεν ήταν παρά η επιτυχία μας στους Περσικούς πολέμους και το δεύτερον πως είμαστε ένας λαός που εδώ και τρεις χιλιάδες χρόνια μιλάμε την ίδια γλώσσα, κάτι που για τους Γερμανούς φαντάζει τόσο ακατανόητο και ανώμαλο σαν αν μιλούσαν οι ίδιοι γοτθικά ή λατινικά. Την σχετική απάντηση στους πολλούς της Ευρώπης την έδωσε ο μοναδικός Οδυσσέας Ελύτης στο Λόγο του στην Ακαδημία της Στοκχόλμης για το Νόμπελ Λογοτεχνίας.

Την σχετική όμως απάντηση στους λίγους εμάς της πατρίδας μας πρέπει να τη δώσουμε οι ίδιοι όταν οι μαθητές μας στο σχολείο (ή πιθανότατα κι εμείς όταν ήμασταν μαθητές) ρωτούν, δίχως να έχουν δει το γερμανικό βίντεο, μα λέγοντας τα ίδια πράγματα, γιατί να μαθαίνουμε σήμερα στο σχολείο ιστορία και αρχαία Ελληνικά. Με τους Γερμανούς αγανακτούμε. Όταν όμως λέμε ή πρεσβεύουμε πολιτισμικά κι εμείς τα ίδια; Δύσκολος λοιπόν δρόμος η εθνική μας αυτοσυνεδησία. Αν πρόεχει η οικονομική μας πρόοδος από αυτή τότε μάλλον χάνουμε την ευκαιρία. Κι όπως είπε ο συμπαθής κατά τ’ άλλα κ. Όλι Ρεν «...καλό κουράγιο...»! Ολόκληρη η ανάρτηση...

Αυτοπροσωπογραφία

Θεὲ τῶν χαμένων ψυχῶν, ἐσὺ ποὺ εἶσαι χαμένος ἀνάμεσα στοὺς ἄλλους θεούς, ἄκουσε μέ!

Ἐσύ, μοίρα γλυκιὰ πού μας παραστέκεις, κι ἐσεῖς τρελὰ περιπλανώμενα πνεύματα, ἀκοῦστε μέ:

Ἐγώ, ὁ πιὸ ἀτελής, κατοικῶ ἀνάμεσα σὲ μία τέλεια φυλή.

Ἐγώ, ἕνα ἀνθρώπινο χάος, ἕνα νεφέλωμα ἀπὸ συγκεχυμένα στοιχεῖα, περιφέρομαι ἀνάμεσα σὲ ὁλοκληρωμένους κόσμους -ἀνάμεσα σὲ ἀνθρώπους ποὺ ἔχουν τέλειους νόμους, ἀπαρασάλευτη τάξη καὶ συγκροτημένες σκέψεις. Ἀνάμεσα σὲ ἀνθρώπους ποὺ ἔχουν διευθετημένα ὄνειρα καὶ τὰ ὁράματά τους εἶναι καταγραμμένα καὶ ἀρχειοθετημένα.

Θεέ μου, οἱ ἀρετὲς τῶν ἀνθρώπων αὐτῶν εἶναι μετρημένες, κι οἱ ἁμαρτίες τοὺς ζυγιασμένες. Καὶ τὰ ἀπροσμέτρητα πράγματα ποὺ διαβαίνουν στὸ θαμπὸ ἡλιοβασίλεμα, ἐκεῖ ποὺ δὲν ὑπάρχει οὔτε ἁμαρτία οὔτε ἀρετή, εἶναι κι αὐτὰ γραμμένα σὲ κατάστιχα.

Ἐδῶ οἱ μέρες καὶ οἱ νύχτες μοιράζονται σὲ ἐποχὲς συμπεριφορᾶς καὶ κυβερνιοῦνται ἀπὸ ἄψογους, ἀκριβεῖς κανόνες.

Νὰ τρῶς, νὰ πίνεις, νὰ κοιμᾶσαι, νὰ σκεπάζεις τὴ γύμνια σου, καὶ τέλος νὰ κουράζεσαι τὴν πρεπούμενη ὤρα.

Νὰ δουλεύεις, νὰ παίζεις, νὰ τραγουδᾶς, νὰ χορεύεις, κι ὕστερα νὰ πλαγιάζεις ὥσπου τὸ ρολόι νὰ σημάνει τὴν ὥρα.

Νὰ σκέφτεσαι ἔτσι, νὰ αἰσθάνεσαι τόσο, κι ὕστερα -μόλις ἕνα καθορισμένο ἄστρο ἀνατείλει στὸν ὁρίζοντα- νὰ σταματᾶς νὰ σκέφτεσαι καὶ νὰ αἰσθάνεσαι.

Νὰ ληστεύεις τὸ γείτονά σου χαμογελώντας, νὰ προσφέρεις δῶρα χειρονομώντας κομψά, νὰ ἐπαινεῖς, νὰ κατηγορεῖς κεκαλυμμένα, νὰ καταστρέφεις ψυχὲς μὲ ἕνα σου λόγο, νὰ καῖς τοὺς ἀνθρώπους μὲ μίαν ἀνάσα σου, κι ὕστερα - μόλις τελειώνει ἡ δουλειὰ τῆς μέρας - νὰ νίπτεις τᾶς χείρας σου.

Ν' ἀγαπᾶς σύμφωνα μὲ τοὺς κανόνες τῆς τάξης, νὰ ψυχαγωγεῖς τὸν καλύτερο ἑαυτό σου μὲ προσχεδιασμένο τρόπο, νὰ λατρεύεις τοὺς θεοὺς ὅπως τοὺς ἀξίζει, νὰ μηχανορραφεῖς ἔντεχνα μὲ τοὺς δαίμονες, κι ὕστερα νὰ τὰ λησμονεῖς ὅλα, σὰν νὰ ἔχει πεθάνει ἡ μνήμη σου.

Νὰ σκέφτεσαι ὑστερόβουλα, νὰ στοχάζεσαι μὲ ὑπολογισμό, νὰ εἶσαι ἐλαφρὰ εὐτυχισμένος καὶ νὰ ὑποφέρεις ἀριστοκρατικὰ -κι ὕστερα ν' ἀδειάζεις τὸ ποτήρι ὡς τὴν τελευταία σταγόνα, γιὰ νὰ μπορεῖς νὰ τὸ γεμίσεις πάλι αὔριο.

Ὅλα αὐτὰ τὰ πράγματα, Θεέ μου, ἔχουν τέλεια προβλεφτεῖ, ἔχουν ἀποφασιστικὰ γεννηθεῖ, ἔχουν γαλουχηθεῖ μὲ φροντίδα, κυβερνιοῦνται ἀπὸ κανόνες, καθοδηγοῦνται ἀπὸ τὴ λογικὴ κι ὕστερα -σύμφωνα μὲ προκαθορισμένη μέθοδο- σφαγιάζονται καὶ θάβονται.

Κι ἀκόμα, οἱ σιωπηλοί. τάφοι, ποὺ βρίσκονται μέσα στὴν ἀνθρώπινη ψυχή, εἶναι σημειωμένοι κι ἀριθμισμένοι.

Ὅλα αὐτὰ εἶναι ἕνας τέλειος κόσμος, ἕνας κόσμος ὁλοκληρωμένης τελειότητας, ἕνας κόσμος τρανῶν θαυμάτων, τὸ ὠριμότερο φροῦτο στοῦ Θεοῦ τὸν κῆπο, ἡ μεγαλοφυέστερη σκέψη στὸ σύμπαν.

Ἀλλὰ γιατί, Θεέ μου, πρέπει ἐγὼ νὰ βρίσκομαι ἐδῶ; Ἐγώ, ἕνας ἄγουρος σπόρος ἀνεκπλήρωτου πάθους, μία καταιγίδα τρελή, ἐγώ, ποῦ δὲ γυρεύω οὔτε τὴν ἀνατολὴ οὔτε τὴ δύση, ἐγώ, ἕνα ἀλλοπαρμένο θραῦσμα κάποιου πλανήτη ποῦ ἐξεράγη;

Θεὲ τῶν χαμένων ψυχῶν, ἐσὺ ποὺ εἶσαι χαμένος ἀνάμεσα στοὺς ἄλλους θεούς, γιατί βρίσκομαι ἐδῶ;

Από τον «Τρελό» του Χαλίλ Γκιμπράν, εκδόσεις Μπουκουμάνη

Το συγκεκριμένο αριστούργημα προέρχεται από το κεφάλαιο του τέλειου κόσμου στο βιβλίο του Γκιμπράν. Πολλές φορές σκέφτομαι τα λόγια αυτά όταν όλοι (ή σχεδόν όλοι) κι όλα (ή σχεδόν όλα) γύρω μου προσπαθούν να με πείσουν πως είμαι κάποιο γρανάζι στο δικό στους κόσμο. Όταν κάποιος κύριος Όλι Ρεν έρχεται ως σωτήρας στη χώρα μου κι οι ειδήσεις εξαντλούνται να με πείσουν για το πόσο φτωχός πρόκειται να γίνω, πόσο αναξιόπιστος απέναντι στους Δυτικοευρωπαίους εθνοσωτήρες μου αποδείχτηκα, και πόσο ανάγκη τους έχω για να ζω ανάμεσά τους, μέρος του όμορφου πολιτισμού τους.

Μαζί με τον Γκιμπράν κι εγώ αδιαφορώ. Αρνούμαι να μπω στη διαδικασία χειραγώγησης που ξεκινά από χίλιους δυο άλλους έξω από τις επιθυμίες μου. Πολύ συχνά ξεχνάμε πως είμαστε ένα κράμα μαζί πολλών ανόμοιων στοιχείων, δωμάτιο με φως που χωρά μαζί το Θεό και τον δαίμονα. Ξεχνάμε πως δεν είμαστε αυτά που λέμε ή κάνουμε αλλά αυτό που φυλάμε μυστικό στη καρδιά μας κι ο πόθος μας να το υλοποιήσουμε.

Ποιος θα μας μιλήσει για τους σιωπηλούς τάφους που έχουμε στη ψυχή ή για το πώς θα θέλαμε να είναι η ζωή μας; Ποιος ενδιαφέρεται για το τι έχει αξία στη ζωή μας, οι άνθρωποι ή ο δέκατος τέταρτος μισθός; Ποιος μπορεί να αφαιρέσει ανθρώπους από την προσωπική μας ιστορία με την ίδια προετοιμασία που προηγείται η κατάργηση των επιδομάτων από τους μισθούς; Όλα αυτά μου είναι αδιάφορα. Πραγματικά αδιάφορα. Όχι πως δεν θα επηρεαστεί σημαντικά, όπως κι όλων μας σε ένα μέτρο, η ποιότητα της ζωής μου. Αυτό όμως που αξίζει και προσέχω περισσότερο δεν είναι αυτό που οι άλλοι νομίζουν πως μέσα από τέλειους νόμους ή σωστά μέτρα μπορούν να ρυθμίσουν το τι και κυρίως πώς θα ζω.

Χρειάζεται να βγεις από αυτό που οι άλλοι θεωρούν ως μέτρο για να μπορέσεις να μετρήσεις διαφορετικά το κόσμο γύρω σου. Χρειάζεται να αρχίσεις να αμφιβάλλεις για τους ανθρώπους γύρω σου που λεν’ ότι έχουν τέλειους νόμους, απαρασάλευτη τάξη και συγκροτημένες σκέψεις. Να γελάς με όσους έχουν διευθετημένα όνειρα και τα οράματά τους είναι καταγραμμένα και αρχειοθετημένα. Αυτούς που νόμισαν πως μπορούν να χωρέσουν το ευτυχώς άπειρο.

Χρειάζεται να πάψεις να μετράς τις μέρες και τις νύχτες σα να μοιράζονται σε εποχές συμπεριφοράς που κυβερνιούνται από άψογους, ακριβείς κανόνες. Να τρως, να πίνεις, να κοιμάσαι, να σκεπάζεις τη γύμνια σου, και τέλος να κουράζεσαι, να δουλεύεις, να παίζεις, να τραγουδάς, να χορεύεις, κι ύστερα να πλαγιάζεις την ώρα που θες εσύ κι όχι την πρεπούμενη ώρα. Να μην σκέφτεσαι έτσι, να μην αισθάνεσαι τόσο, κι ύστερα -μόλις ένα καθορισμένο άστρο ανατείλει στον ορίζοντα- να σταματάς να σκέφτεσαι και να αισθάνεσαι. Αυτά άστα για τους επαγγελματίες της ρουτίνας.

Χρειάζεται πάλι να πάψεις να ληστεύεις το γείτονά σου χαμογελώντας, να προσφέρεις δώρα χειρονομώντας κομψά, να επαινείς, να κατηγορείς κεκαλυμμένα, να καταστρέφεις ψυχές με ένα σου λόγο, να καις τους ανθρώπους με μιαν ανάσα σου, κι ύστερα -μόλις τελειώνει η δουλειά της μέρας- να νίπτεις τας χείρας σου, χρειάζεται να κάνεις στροφή στο απίθανο και να σταματήσεις ν' αγαπάς σύμφωνα με τους κανόνες της τάξης, να ψυχαγωγείς τον καλύτερο εαυτό σου με προσχεδιασμένο τρόπο, να λατρεύεις τους θεούς όπως τους αξίζει, να μηχανορραφείς έντεχνα με τους δαίμονες, κι ύστερα να τα λησμονείς όλα, σαν να έχει πεθάνει η μνήμη σου. Χρειάζεται σε όλα αυτά να βρεις το δικό σου τρόπο, τον κατάδικό σου τρόπο για να είσαι εσύ αυτός που δίνεις αξία στη ζωή σου κι όχι αυτή σε σένα.

Χρειάζεται εξάλλου να σταματήσεις να σκέφτεσαι υστερόβουλα και να στοχάζεσαι με υπολογισμό, να είσαι ελαφρά ευτυχισμένος και να υποφέρεις αριστοκρατικά - κι ύστερα ν' αδειάζεις το ποτήρι ως την τελευταία σταγόνα, για να μπορείς να το γεμίσεις πάλι αύριο. Άγγιξε την ευτυχία όταν ενσαρκώνεται ή πιες τον πόνο μέχρι τη τελευταία στάλα. Αντέχεις;

Ίσως έτσι καταλάβουμε πως αυτός ο τέλειος κόσμος, ο κόσμος της ολοκληρωμένης τελειότητας που ευαγγελίζεται ο κύριος Όλι Ρεν, ένας κόσμος τρανών θαυμάτων, μας είναι ή πρέπει να μας είναι ξένος.

Εγώ τουλάχιστον του τον χαρίζω. Και σε αυτόν και στους ευρωπαίους δικτάτορες εθνοσωτήρες και στους δικτάτορες εθνοσωτήρες πολιτικούς μας και στους δικτάτορες γελοίους δημοσιογραφίσκους μας. Ζητώντας απάντηση κι εγώ από τον Θεό, μονολογώ μαζί με τον συγγραφέα: Θεέ μου, πρέπει εγώ να βρίσκομαι εδώ; Εγώ, ένας άγουρος σπόρος ανεκπλήρωτου πάθους, μια καταιγίδα τρελή, εγώ, που δε γυρεύω ούτε την ανατολή ούτε τη δύση, εγώ, ένα αλλοπαρμένο θραύσμα κάποιου πλανήτη που εξερράγη;
Θεέ των χαμένων ψυχών, εσύ που είσαι χαμένος ανάμεσα στους άλλους θεούς, γιατί βρίσκομαι εδώ; Ολόκληρη η ανάρτηση...

Η υπέρβαση

Τώρα, εδώ, όπως βλέπεις χρειάζεται να τρέχεις με όλα τα δυνατά σου για να κρατηθείς στο μέρος που βρίσκεσαι. Αν θέλεις να φτάσεις κάπου αλλού, πρέπει να τρέξεις τουλάχιστον δύο φορές τόσο.

Από το "Μες στον καθρέφτη και τι βρήκε η Αλίκη εκεί" του Lewis Carrol Ολόκληρη η ανάρτηση...

Ένας χρόνος Υπουργείο Ονείρων

Ὄνειρα κι ὄνειρα ἤρθανε
Στὰ γενέθλια τῶν γιασεμιῶν
Νύχτες καὶ νύχτες στὶς λευκὲς
Ἀϋπνίες τῶν κύκνων.
Ἡ δροσιά γεννιέται μές στά φύλλα
Ὄπως μές στόν απέραντο οὐρανό
Τό ξάστερο συναίσθημα


Αυτό το ξάστερο συναίσθημα που ευαγγελίζεται ο Ελύτης στο πρώτο από τα νυχτερινά επτάστιχα των Προσανατολισμών του, ήταν το ένσαρκο όνειρο που ένα χρόνο πριν, σαν σήμερα έκανε την εμφάνισή του στον διαδικτυακό κόσμο σας. Το όνειρο αυτό γεννήθηκε εφταμηνίτικο. Από τον Αύγουστο ως το Φλεβάρη κυοφορούνταν στην οθόνη σαν ιδέα, σαν προοπτική και σαν άθροισμα στιγμών που με τη λευκότητά τους μπορούν ή θα μπορούσαν να κάνουν τον ορίζοντά μας πιο φωτεινό.

Τα πράματα δεν ήσαν καθόλου εύκολα από την αρχή. Για να στηρίξει η ελπίδα το άπειρο των γενναίων προσδοκιών ένας δεν αρκεί. Είναι ή τραγικός μέσα στη μοναξιά του ή ανεπαρκής μέσα σε αυτή. Σε τούτη την προσπάθεια στάθηκαν δίπλα στο Υπουργείο ονείρων αρκετοί φίλοι. Αρκετοί προς τους οποίους οφείλω ένα εγκάρδιο ευχαριστώ. Ευχαριστώ για την υπομονή, για τη βοήθεια και την συμπόρευση. Ευχαριστώ όλους κι έναν έναν χωριστά για την αγάπη, για το κοινό βλέμμα, για το όποιο σχόλιο ή την όποια κριτική σε αναρτήσεις του Υπουργείου ονείρων. Σας ευχαριστώ για την εμπιστοσύνη, για το μοίρασμα για την ελπίδα. Όλους κι έναν έναν ξεχωριστά. Το λέω και το εννοώ. Μέσα από την καρδιά μου!

Επιτρέψτε μου όμως να ευχαριστήσω ξεχωριστά τρεις ανθρώπους δίχως τη βοήθεια των οποίων το Υπουργείο ονείρων θα ήταν ακόμη ένα άγονο ιδεολόγημα, μια «χαρακιά πικρή στην άμμο που θα έσβηνε». Ο πρώτος από αυτούς είναι ο Πετρής, ο οποίος είναι ο πρώτος που άκουσε την επιθυμία μου και την υποστήριξε δίχως δεύτερη σκέψη. Το αποτέλεσμα το θεωρούσε δευτερεύον. Το σημαντικό είναι να κάνουμε αυτό, δίχως το οποίο δεν θα μπορούσαμε να ζούμε όπως θέλαμε έλεγε. Μαζί βρήκαμε το όνομα, μετά από πολλές σκέψεις. Το θεωρούσε προκλητικό για την συναισθηματική ευφυΐα του καθενός μας να είναι σε θέση να αντιληφθεί το τι μπορεί να σημαίνει ένα Υπουργείο ονείρων όταν με το άκουσμά του άλλοι θα σκεφτούν Υπουργεία με τύπους σαν τον Πάγκαλο ή τη Διαμαντοπούλου κι άλλοι θα θεωρήσουν παιδικό το πιο ιερό χρέος μας απέναντι στα όνειρά μας. Το πιο τρελό είναι πως ο Πετρής (ακόμη) δεν έχει σχολιάσει ούτε ένα άρθρο και παρ’ όλες τις «πιέσεις» μου, δε νομίζω να γράψει κάτι σύντομα. Όποτε πάντως γίνει αυτό, με όποιο ψευδώνυμο γράψει, θα το καταλάβετε αμέσως. Η ιδιαιτερότητα των σπάνια όμορφων ανθρώπων δεν μπορεί με τίποτε να κρυφτεί.

Το δεύτερο μεγάλο ευχαριστώ είναι για τον Βασίλη, δίχως την καθημερινή βοήθεια του οποίου το Υπουργείο ονείρων θα είχε εντελώς άλλη μορφή και ποιότητα. Νομίζω πως για την περίπτωση του Βασίλη θα ήταν πιο δίκαιο (και κυριολεκτώ γι’ αυτό) να αναγνωριστεί η προσφορά του σαν δημιουργού του blog. Τον ζαλίζω καθημερινά, τον βάζω να αναρτήσει τρελά πράγματα, τον ενοχλώ με λεπτομέρειες, κλέβω πολύ από το χρόνο του για να χρεωθεί ανυποψίαστα από όλους το αποτέλεσμα στον Υπουργό. Κι όμως (ως σήμερα τουλάχιστον) δεν μου έχει πει ένα όχι. Δε μου έχει αρνηθεί την παραμικρή βοήθεια, όσο ιδιοτροπία κι αν κρύβει αυτή. Ένας πολύτιμος φίλος, με όλη την ουσία της σχέσης, να κάνει τόσο απλά και πανάξια να φαίνεται το χρέος μου απέναντί του σαν συμπόρευση στο ίδιο όνειρο. Επιτρέψτε μου να τον αναγνωρίζουμε όλοι εφεξής ως «Υφυπουργό ονείρων». Είναι το λιγότερο που μπορώ να σκεφτώ απέναντι στην άκαρπη μα αληθινή προσπάθειά μου να εκφράσω τις ευχαριστίες μου για τη καθημερινή καταλυτική παρουσία του στη δημιουργία του blog.

Τέλος θα ήθελα να ευχαριστήσω τον Δημήτρη Αρκάδα που ήταν ο πρώτος από τους φίλους μου που μου εμπιστεύθηκε άρθρο του, συμμεριζόμενος τις αγωνίες και τις ελπίδες μου. Θέλει θάρρος και εμπιστοσύνη να εκφράζεις με έργα κι όχι με λόγια την αγάπη σου και την προσπάθειά σου για το όνειρο ενός άλλου, σε καιρούς αφιλίας ή κονσερβοποιημένων σχέσεων που ζητούν ανταλλάγματα ή εγγυήσεις πριν προσφέρουν οτιδήποτε. Ευχαριστώ για την υπέρβαση.

Ολοκληρώνοντας επιτρέψτε μου να μοιραστώ μαζί σας τη γλυκύτητα από το αίσθημα πως, έστω και ατελώς και με πολλά λάθη συχνά, διακινδυνεύω να υπηρετώ τα όνειρά σας, ρίχνοντας απλά λίγο φως από ελπίδα, εκεί που όλα φαίνονται να είναι ερημιά. Και τα όνειρα που γίνονται ζωή, τα όνειρα που μέσα από τόσα και τόσα ταξίδια και ανθρώπινες περιπέτειες γίνονται ζωή, δε θα μας προδώσουν ποτέ.

Σας ευχαριστώ για το όνειρο! Σας ευχαριστώ για τη λύση στο αίνιγμα! ...«κι ἒχε στό νού σου ἒχε στο νού σου πάντοτε μ’ ακούς; Τό ἄχ πού βγάνει ὁ σκοτωμός τό ἄχ πού βγάν’ ἡ ἀγάπη...» Ολόκληρη η ανάρτηση...

Έρωτας: η τραχιά μαθητεία

Γόνιμος εἶναι κι ὁ ἔρωτας: ἐπειδὴ κι ὁ ἔρωτας εἶναι δύσκολος. Ἔρωτας ὄχι ἀνθρώπου γιὰ τὸν ἄνθρωπο: ἴσως αὐτὸ να’ ναὶ τὸ δυσκολότερο ἀπ' ὅσα μας ἔταξεν ἡ μοίρα, τὸ πιὸ ἀπόμακρο, ἡ τελευταία δοκιμασία, τὸ ἔργο ποὺ ὅλα τ' ἄλλα δὲν εἶναι παρὰ προετοιμασία καὶ προπαρασκευή του. Γι' αὐτὸ κι οἱ νέοι - ποὺ εἶναι «ἀρχάριοι» στὸ κάθε τί- δὲν ξέρουν ἀκόμα ν' ἀγαποῦν: πρέπει νὰ διδαχτοῦν τὸν ἔρωτα. Μὲ ὅλο τοὺς τὸ εἶναι, μὲ ὅλες τους τὶς δυνάμεις συμμαζεμένες γύρω στὴν ἐρημικὴ φοβισμένη καρδιά τους, ποὺ οἱ χτύποι τῆς ψηλώνουν ὁλοένα, πρέπει νὰ μάθουν νὰ ἀγαποῦν.

Ὁ καιρὸς ὅμως τῆς μαθητείας εἶναι πάντα καιρὸς μακρόχρονου «ἐγκλεισμοῦ». Ἔτσι εἶναι, γιὰ πολὺν καιρό, κι ὁ ἔρωτας: μοναξιὰ ὁλοένα καὶ πιὸ ἔντονη καὶ πιὸ βαθιὰ μόνωση. Ἔρωτας δὲ θὰ πεῖ ν' ἀνοίγεσαι εὐθύς, νὰ δίνεσαι, νὰ ἑνώνεσαι μὲ κάποιον Ἄλλον (τί θὰ ἦταν, ἄλλωστε, ἡ ἕνωση δυὸ ὄντων ἀκαθόριστων ἀκόμα, ἀτέλειωτων, ἀνοργάνωτων;)• εἶναι μία σπάνια εὐκαιρία γιὰ νὰ ὡριμάσεις, ν' ἀποχτήσεις μίαν ὑπόσταση δική σου, νὰ γίνεις ἐσὺ ἕνας ὁλόκληρος Κόσμος, γιὰ χάρη κάποιου ἄλλου, ἀγαπημένου προσώπου, εἶναι μία ὑψηλή, ἀκράτητη ἀξίωση, ποὺ σὲ χρίζει ἐκλεκτό της καὶ σὲ σπρώχνει πρὸς τὰ ἀπέραντα πλάτη. Μόνο ἔτσι θα’ πρεπε νὰ μεταχειρίζονται οἱ νέοι τὸν ἔρωτά τους: σὰν ἕνα καθῆκον ποὺ τοὺς ὑποχρεώνει νὰ ἐργάζονται ἀδιάκοπα στὸ μέσα τους κόσμο («ν' ἀκροάζονται καὶ νὰ σφυροκοπᾶνε νύχτα - μέρα»). Δὲν εἶναι ἀκόμα ὥριμοι γιὰ τὸ δόσιμο τοῦ ἑαυτοῦ τους, γιὰ τὴν ἐγκατάλειψη καὶ τὸ σβήσιμό τους μέσα σ' ἕνα ἄλλο ἄτομο, γιὰ ὁποιοδήποτε τρόπο Ἕνωσης. (Πρέπει, πρῶτα, καὶ γιὰ πολὺν καιρό, νὰ μαζεύουν καὶ νὰ θησαυρίζουν ὁλοένα). Ἡ Ἕνωση αὐτή, τό δόσιμο αὐτό, εἶναι τὸ στερνὸ σκαλοπάτι• ἴσως ἡ ἀνθρώπινη ζωὴ νὰ μὴ μπορεῖ ἀκόμη νὰ τὸ χωρέσει.

Ἐδῶ ὅμως λαθεύουν οἱ νέοι τόσο συχνὰ καὶ τόσο βαριά: ὁρμᾶνε ἀκράτητοι ὁ ἕνας πρὸς τὸν ἄλλον, ὅταν τοὺς ἀγγίξει ἡ ἀγάπη (εἶναι στὴ φύση τους νὰ μή μποροῦν νὰ περιμένουν), σκορπίζονται ἐδῶ κι ἐκεῖ, ἐνῶ ἡ ψυχὴ τοὺς εἶναι γεμάτη ἀκεφιά, ἀκαταστασία καὶ ταραχή... Τί μπορεῖ ὅμως νὰ βγεῖ ἀπὸ αὐτό; Τί μπορεῖ νὰ κάνει ἡ ζωὴ τοῦτο τὸ μπερδεμένο σωρὸ τῶν μισοσπασμένων ὑλικῶν, ποὺ αὐτὸ τὰ ὀνομάζουν «ἕνωσή» τους καὶ πολὺ θα’ θελαν νὰ τὰ ὀνομάσουν «εὐτυχία» τους; Καὶ τί τοὺς μέλλεται τὸ αὔριο;

Καθένας τοὺς ἀφανίζεται γιὰ χάρη τοῦ ἄλλου ἀφανίζει σύγκαιρα τὸν ἄλλον κι ἄλλους πολλοὺς ἀκόμα, ποὺ ἴσως νὰ ἐρχόντουσαν κατόπι. Χάνει τὸ νόημα τῆς ἀπεραντοσύνης, χάνει ὅλες του τὶς δυνατότητες ἀνταλλάζει τὸ «πήγαιν' - ἔλα» τῶν σιωπηλῶν, γεμάτων ὑποσχέσεις, πραγμάτων, μ’ ἕνα στεῖρο ἀνακάτεμα, ἀπ' ὅπου δὲ μπορεῖ νὰ βγεῖ ἄλλο τίποτα πάρα σιχασιὰ, ἀπογοήτευση καὶ φτώχια. Δὲν τοῦ μένει παρὰ νὰ γυρέψει σωτηρία σὲ μίαν ἀπ' τις ἄπειρες συμβατικὲς καταστάσεις ποὺ εἶναι παντοῦ στημένες, σὰ δημόσια καταφύγια, γύρω ἀπ' αὐτὸν τὸν ἐπικίνδυνο δρόμο. Καμιὰ περιοχὴ τῆς ἀνθρώπινης ὑπόστασης δὲν εἶναι τόσο πολὺ γεμάτη ἀπὸ συμβατικότητες, ὅσο τούτη ἐδῶ. Σωσίβια, βάρκες καὶ ναυαγοσωστικὰ εἶναι στὴ διάθεσή του, κάθε εἴδους βοήθεια ποὺ ἡ κοινωνία ἔχει ἐπινοήσει γιὰ τοῦτο τὸ σκοπό. Γιὰ τοὺς ἀνθρώπους, ὁ ἔρωτας δὲν εἶναι παρὰ μία ἀπόλαυση, τὸν κατάντησαν λοιπὸν κάτι εὔκολο καὶ ἀκίνδυνο καὶ σίγουρο, ὅμοιο μὲ τὶς ἀπολαύσεις τῶν δρόμων.

Ἀλήθεια, πόσοι καὶ πόσοι νέοι στάθηκαν ἀνίκανοι νὰ βροῦν τὸ σωστὸ δρόμο ἀγάπης, γιὰ πόσους τὰ σύνορά του ἔρωτα σταματᾶνε στὸ εὔκολο, βιαστικὸ δόσιμο τοῦ ἑαυτοῦ τους! (οἱ περισσότεροι, ἄλλωστε, δὲ θὰ προχωρήσουν -σίγουρα- πιὸ πέρα ἀπὸ κεῖ). Νιώθουν, πολλοί, νὰ λυγίζουν κατ' ἀπ' τὸ βάρος αὐτοῦ τοῦ λάθους καὶ πασχίζουν νὰ κάνουν βιώσιμη καὶ γόνιμη, μὲ τὸ δικό τους προσωπικὸ τρόπο, τὴν κατάσταση αὐτὴ ὅπου βρέθηκαν ριγμένοι. Ἡ φύση τοὺς τοὺς λέει πὼς τὰ προβλήματα τοῦ ἔρωτα -λιγότερο ἀπὸ ἄλλα, ποὺ εἶναι τὸ ἴδιο σημαντικά- δὲ μποροῦν νὰ λυθοῦν σύμφωνα μὲ τοῦτον ἢ ἐκεῖνον τὸ γενικὸ κανόνα ποὺ ἐφαρμόζεται σ' ὅλες τὶς περιπτώσεις• νιώθουν πὼς τὰ προβλήματα αὐτὰ -ἄμεσα προβλήματα ἀνθρώπου πρὸς ἄνθρωπο- χρειάζονται, γιὰ κάθε περίπτωση, καινούργια, ἰδιαίτερη, ἀποκλειστικὰ προσωπικὴ ἀπάντηση. Πῶς ὅμως αὐτοὶ -μία καὶ μπερδεύτηκαν πιὰ ἔτσι ἀναμεταξὺ τοὺς ποὺ δὲν ξεχωρίζουν ὁ ἕνας ἀπ' τὸν ἄλλον, μία καὶ δὲν ἔχουν τίποτα Δικό τους -πῶς θὰ μποροῦσαν νὰ βροῦν μέσα τους κάποια ἔξοδο, γιὰ νὰ ξεφύγουν ἀπ' τὴν ἄβυσσο ὅπου ἔχει βουλιάξει ἡ μοναξιά τους;

Ἔρημοι κι ἀβοήθητοι, πορεύονται στὰ τυφλὰ κι ὁ ἕνας κι ὁ ἄλλος. Σκορπᾶνε τὶς καλύτερες δυνάμεις τους γιὰ νὰ γλυτώσουν ἀπὸ συμβατικότητες ὅπως ὁ γάμος, καὶ πέφτουν σ' ἄλλες συμβατικὲς λύσεις, λιγότερο χτυπητές, τὸ ἴδιο ὅμως θανάσιμες. Ἐπειδὴ μονάχα γιὰ συμβατικότητες εἶναι ἄξιοι. Ὅ,τι βγαίνει ἀπ' αὐτὲς τὶς βιαστικὲς κι ἀνυπόμονες, θολὲς καὶ ταραγμένες ἑνώσεις, εἶναι πάντα συμβατικό. Κάθε σχέση ποὺ εἶναι καρπὸς αὐτῆς τῆς πλάνης, ἔχει κάτι τὸ συμβατικό, ἀκόμα κι ἂν εἶναι ἀσυνήθιστη (ἤ, ὅπως λέει ὁ κόσμος, ἀνήθικη). Κι ὁ χωρισμὸς ἀκόμα θὰ ‘ταν μία συμβατικὴ χειρονομία, μία ἀπρόσωπη τυχαῖα ἀπόφαση, ἀδύναμη καὶ ἄκαρπη.

Στὸ δρόμο τοῦ Ἔρωτα (ὅπως καὶ στὸ δρόμο τοῦ Θανάτου, ποὺ εἶναι δύσκολος κι αὐτός) δὲ θὰ βρεῖς -ἅμα τὸν ἀντικρύζεις σοβαρά- κανένα φῶς, καμιὰν ἀπόκριση, οὔτε σημάδι, οὔτε χαραγμένο δρόμο, γιὰ νὰ σὲ βοηθήσουν. Καὶ γιὰ τὰ δυὸ τοῦτα καθήκοντα, ποὺ κρατᾶμε κρυμμένα μέσα μας καὶ τὰ παραδίνουμε στοὺς ἄλλους χωρὶς νὰ φωτίσουμε τὸ μυστικό τους, δὲν ὑπάρχουν γενικοὶ κανόνες. Ὅσο ὅμως πιὸ πολὺ ἀποζητᾶμε τὴ μοναξιὰ στὴ ζωή μας, τόσο περισσότερο ζυγώνουμε τὸ μεγάλο νόημα τοῦ ἔρωτα καὶ τοῦ θανάτου. Οἱ ἀπαιτήσεις, ποὺ τραχὺς καὶ δύσκολος ὁ ἔρωτας ἔχει ἀπ' τὴ ζωή μας σ' ὅλη της τὴν πορεία, εἶναι πάρα πολὺ βαριές, κι ἐμεῖς, στὰ πρῶτα μας βήματα, εἴμαστε πολὺ ἀδύναμοι μπροστά τους. Ἂν ὅμως σταθοῦμε καρτερικοὶ καὶ δεχτοῦμε τὸν ἔρωτα αὐτὸν σὰν τραχιὰ μαθητεία -ἀντὶς νὰ χανόμαστε σ' ὅλα ἐκεῖνα τὰ εὔκολα καὶ κούφια παιχνίδια, ποὺ ἐπινόησε ὁ ἄνθρωπος γιὰ νὰ μὴν ἀντικρύζει κατάματα τὴ βαθύτατη σοβαρότητα τῆς ζωῆς, ἴσως τότε, κεῖνοι ποὺ θα’ ρθοῦν καιρὸ ἒπειτ' ἀπὸ ἐμᾶς, νὰ νιώσουν μία κάποια πρόοδο κι ἕνα ξαλάφρωμα, καὶ θα’ τᾶν σημαντικὸ τοῦτο.

Από τα «Γράμματα σ' ένα νέο ποιητή» του Ράινερ Μαρία Ρίλκε σε μετάφραση του Μάριου Πλωρίτη, από τις εκδόσεις Ίκαρος Ολόκληρη η ανάρτηση...

Ζωή για κατανάλωση(αναγνωστικό αφιέρωμα στο πνεύμα των ημερών)

Καρναβάλι, εκπτώσεις, άγιος Βαλεντίνος. Σκέφτηκα πολύ το κλίμα όλων αυτών των ημερών μετά από την ανάγνωση του σημαντικού βιβλίου του Ζ. Μπάουμαν. Μπορεί, σκέφτηκα, να είναι τόσο διάχυτη ή τόσο σπάνια η χαρά γύρω μας που να μην προκαλεί με τις όποιες εκδηλώσεις της. Γιατί σώνει και καλά να προβληματιζόμαστε που τόσοι συνάνθρωποί μας τρέχουν στα καταστήματα της Ερμού αδειάζοντας ράφια με είδη προσφορών (τυχεροί πάλι ήμασταν, μας αγαπούν τόσο πολύ οι έμποροι...), που ετοιμάζουν εκδρομές και δώρα για να τιμήσουν τον άγιο Βαλεντίνο (να’ χουμε την ευχή του, τόσα τάματα πληρώσαμε στη μνήμη του...) ή κονσερβοποιούνται σε στίφη αλλαλαζόντων χορευτών στους τηλεοπτικούς δρόμους της Πάτρας, του Μοσχάτου, της Ξάνθης (με μάσκα βλέπεις διασκεδάζω αληθινά, γιατί στη καθημερινότητά μου η μιζέρια μου δεν κρύβεται με τίποτα...).

Ο συγγραφέας είναι συγκεκριμένος για τέτοιου είδους καταναλωτικές εκρήξεις που μας δημιουργούν την ψευδαίσθηση πως μόνο έτσι, μόνο τότε υπάρχουμε αληθινά, όταν δηλαδή αγοράζουμε ή διασκεδάζουμε ως καταναλωτές μιας εμπορικής βιομηχανίας. Έτσι: «Η σύγχρονη κοινωνία περιλαμβάνει τα μέλη της πρωτίστως ως καταναλωτές και μόνο δευτερευόντως και εν μέρει ως παραγωγούς... Οι φτωχοί του σήμερα είναι "μη καταναλωτές", όχι "άνεργοι". Ορίζονται κυρίως απ' το ότι είναι ελαττωματικοί καταναλωτές, καθώς το πιο κομβικό από τα κοινωνικά καθήκοντα που δεν επιτελούν είναι το καθήκον να είναι ενεργοί και αποδοτικοί αγοραστές των αγαθών και των υπηρεσιών που προσφέρει η αγορά». Όλοι λοιπόν οι φτωχοί της δικής μας κοινωνίας χάνουν το προσανατολισμό τους όχι δημιουργώντας νέες ανάγκες αλλά υποβαθμίζοντας τις χθεσινές τους. Ίσως σε ένα μελλοντικό καταναλωτικό μοτίβο να ξεπέσουν και οι σημερινές στο βωμό κάποιων νέων πλασματικών αναγκών.

Το ότι βέβαια μετατρεπόμαστε από κοινωνία παραγωγών σε κοινωνία καταναλωτών είναι γεγονός. Ο Μπάουμαν τονίζει λεπτομερώς το αντίκτυπο που είχε αυτός ο μετασχηματισμός σε ποικίλες όψεις της σύγχρονης ζωής, όπως τη δημοκρατία, τους κοινωνικούς διαχωρισμούς, τις κοινότητες, τον τρόπο σκέψης, τις αξίες... Πιο συγκεκριμένα πρόκειται για τη μετάβαση από την κατανάλωση στον καταναλωτισμό, «έναν τύπο κοινωνικής διαρρύθμισης που προκύπτει από την ανακύκλωση πεζών, μόνιμων και πολιτειακά ουδέτερων, ούτως ειπείν, ανθρώπινων αναγκών, επιθυμιών και πόθων σε πρωτεύουσα κινητήρια και λειτουργική δύναμη της κοινωνίας...».

Για τον Πολωνό κοινωνιολόγο όμως, η λέξη «καταναλώνω» σημαίνει επενδύω στην κοινωνική μου ένταξη. Συνεπώς, σ' έναν κόσμο που αξιολογεί τον καθένα και το καθετί βάσει της εμπορευματικής του αξίας, οι "αποτυχημένοι καταναλωτές" πρέπει μοιραία να βγουν στο περιθώριο ή ακόμα καλύτερα... να εξαφανισθούν!


Αυτοί οι σύγχρονοι περιθωριακοί, όχι μόνο εξορίζονται σταδιακά από τους δημόσιους χώρους που χρησιμοποιούμε εμείς, οι νόμιμοι κάτοικοι του γενναίου καταναλωτικού μας κόσμου αλλά κι από το «σύμπαν της ηθικής συμπάθειας» και τη δημόσια έγνοια. Κι εκεί ακριβώς, όπου οι δεοντολογικές μέριμνες σιωπούν ολοκληρωτικά ενώ η συμπάθεια σβήνει και οι ηθικοί φραγμοί καταρρέουν, (στο όνομα της καταναλωτικής επίπλαστης διασκέδασης) ελλοχεύει ο μεγαλύτερος κίνδυνος.

Αυτή, η πιο σημαντική ίσως από τις παράπλευρες απώλειες του άλματος στην καταναλωτική εκδοχή της ελευθερίας του σκεπτόμενου ανθρώπου, που είναι ο Άλλος ως αντικείμενο δεοντολογικής ευθύνης και ηθικής μέριμνας, είναι μία από τις πιο βαθυστόχαστες αναλύσεις του Μπάουμαν σ' αυτό το έργο του.

Θα ήθελα να τελειώσω με την προτροπή του μεγάλου Δοκιμιογράφου να κάνουμε σκέψεις με... "μήκος μεγαλύτερο από μερικά εκατοστά". Αναφέροντας τα λόγια του από τον επίλογο του έργου:
«Τίποτα δεν μας προσδιορίζει περισσότερο, εμάς, τους ανθρώπους του σήμερα, από την αδυναμία μας να μείνουμε νοητικά "ενήμεροι" αναφορικά με την πρόοδο των προϊόντων μας, να ελέγξουμε δηλαδή τον ρυθμό των ίδιων μας των δημιουργημάτων και να ανακτήσουμε στο μέλλον τα όργανα που μας έχουν κυριεύσει... Δεν είναι ολότελα αδύνατο εμείς, που κατασκευάζουμε αυτά τα προϊόντα, να είμαστε έτοιμοι να δημιουργήσουμε έναν κόσμο τον οποίο δεν θα μπορούμε να προλάβουμε και ο οποίος θα υπερβαίνει εντελώς την ικανότητά μας να "κατανοούμε", τη φαντασία και τη συναισθηματική μας αντοχή, όπως και θα κείται πέραν του μέτρου της ευθύνης μας».

Για όσους βέβαια οι έννοιες της ευθύνης , του ολοκληρωτισμού ή της καταναλωτικής μόδας ακούγονται σαν ξεπερασμένοι σνομπισμοί, οι καρναβαλικοί δρόμοι μεταμφιεσμένων ημερήσια επίπλαστα ερωτευμένων Βαλεντίνων, με αποκριάτικα κοστούμια από ράφια των εκπτώσεων είναι και θα παραμένουν ανοιχτοί. Αφού διαθέτουν μια ζωή για κατανάλωση...

H «Ζωή για κατανάλωση» του Ζύγκμουντ Μπάουμαν κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πολύτροπον Ολόκληρη η ανάρτηση...

Αγκαλιά με τη ζωή

Ολόκληρη η ανάρτηση...

Ο χαμένος λαχνός

Όλο και περισσότερο νιώθω
σαν αυτόν που κέρδισε το λαχείο
και έχασε τον λαχνό.

Τα «Ποιήματα» του Νίκου Δήμου κυκλοφορούν από τις εκδόσεις Ωκεανίδα Ολόκληρη η ανάρτηση...