Ένα γράμμα του Ουμπέρτο Έκο στον εγγονό του

Προέλευση: epohi.gr/

Καλλιέργησε τη μνήμη σου και θα ζήσεις χίλιες ζωές

Το ιταλικό περιοδικό «L’ Espresso» ζήτησε από δεκατέσσερις προσωπικότητες του πνεύματος να γράψουν μια επιστολή για το 2014. Ο Ουμπέρτο Έκο έγραψε μια επιστολή στον εγγονό του, ο οποίος πριν από λίγες μέρες εκφώνησε έναν λιτό και ουσιαστικό επικήδειο λόγο στον παππού του. Ο προβληματισμός σχετικά με τις Νέες Τεχνολογίες και τη σημασία της μνήμης είναι τα θέματα στα οποία εστιάζει την προσοχή του ο Έκο. Επειδή, υποστηρίζει, ούτε το Διαδίκτυο μπορεί να υποκαταστήσει τη γνώση, ούτε οι υπολογιστές το μυαλό μας, προτρέπει τις νέες γενιές να μαθαίνουν απομνημονεύοντας. Σε καμιά περίπτωση, βεβαίως δεν εννοεί το… εθνικό σπορ του ελληνικού εκπαιδευτικού συστήματος, την παπαγαλία.

Ευελπιστώ ότι το κείμενο αυτό θα βρει ευήκοα ώτα και στον ελληνικό εκπαιδευτικό κόσμο της χώρας, ο οποίος, χρόνια τώρα, βομβαρδίζεται με διαρκείς «εκπαιδευτικές μεταρρυθμίσεις» (απορρυθμίσεις θα ήταν το πιο σωστό). Το μετέφρασα από τα ιταλικά για δυο λόγους: α) να απολαύσουμε για μια ακόμη φορά το πνεύμα του πρόσφατα εκλιπόντος σπουδαίου στοχαστή, β) να σκεφτούμε μήπως κάποιες βασικές αρχές μάθησης πρέπει να μας απασχολήσουν σοβαρά αν ακόμη ενδιαφερόμαστε για μορφωμένους και με ουσιαστική κριτική ικανότητα πολίτες. Δεν είναι κακό να παραδεχτούμε ότι κάθε τι το «παλιό» δεν είναι οπωσδήποτε «συντηρητικό» ή «αντιπαιδαγωγικό». Πόσω μάλλον όταν έτσι αποφαίνεται ένας στοχαστής του εκτοπίσματος του Ουμπέρτο Έκο!

Χριστίνα Πετροπούλου,
σχολική σύμβουλος
Φιλολόγων Α΄ Δ/νσης
Δ/θμιας Εκ/σης Αθήνας

Αγαπητό μου εγγονάκι,
Δεν θα ήθελα αυτή η χριστουγεννιάτικη επιστολή να θεωρηθεί υπερβολικά συναισθηματική ή ότι έχει σκοπό να σε νουθετήσει σχετικά με την αγάπη για τους συνανθρώπους μας, για την πατρίδα, για τον κόσμο, και όλα τα συναφή. Δεν θα έδινες καμιά σημασία και όταν θα έφτανε η στιγμή να θέσεις σε εφαρμογή όλα αυτά, (εσύ έφηβος, και εγώ στο επέκεινα), το σύστημα αξιών θα είχε αλλάξει τόσο πολύ, που πιθανότατα οι συμβουλές μου θα προέκυπταν ξεπερασμένες.

Βάζε πράγματα στο μυαλό σου

Γι’ αυτό, θα ήθελα να επικεντρωθώ σε μια μόνο συμβουλή, την οποία μπορείς να ακολουθήσεις ακόμη και τώρα, ενώ σερφάρεις στο iPad σου. Κι ούτε θα κάνω το λάθος να σου το υποδείξω, όχι γιατί θα φαινόμουν ένας παππούς βαρετός, αλλά γιατί το ίδιο κάνω και εγώ. Στην καλύτερη περίπτωση μπορώ να σου πω ότι, αν κατά τύχη πέσεις πάνω σε εκατοντάδες ιστοσελίδες πορνό που δείχνουν τη σχέση μεταξύ δύο ανθρώπινων όντων, προσπάθησε με χίλιους τρόπους να μην πιστέψεις ότι αυτό είναι το σεξ, όταν μάλιστα σε αναγκάζει να μη βγαίνεις από το σπίτι σου, για να κοιτάξεις τα πραγματικά κορίτσια. Ξεκινώ από την αρχή ότι είσαι ετεροφυλόφιλος, αλλά κι έτσι να μην είναι, προσάρμοσε τις συμβουλές μου στην περίπτωσή σου. Κοίταζε τα πραγματικά κορίτσια στο σχολείο ή όπου πας να παίξεις, γιατί είναι καλύτερα από τα τηλεοπτικά και μια μέρα θα σου προσφέρουν μεγαλύτερες χαρές από εκείνες του Διαδικτύου. Πίστεψε εκείνους που έχουν μεγαλύτερη εμπειρία από εσένα. Αν εγώ κοίταζα το σεξ μόνο στον υπολογιστή, ο πατέρας σου δεν θα είχε ποτέ γεννηθεί, κι εσύ ποιος ξέρει πού θα βρισκόσουν, μάλλον δεν θα υπήρχες καν. Αλλά δεν είναι αυτό που θέλω να σου πω, αλλά για μια ασθένεια που έχει προσβάλει τη γενιά σου, καθώς και παιδιά μεγαλύτερα από εσένα, που τώρα φοιτούν στο πανεπιστήμιο: την απώλεια της μνήμης.

Είναι αλήθεια ότι αν θέλεις να μάθεις ποιος ήταν ο Καρλομάγνος ή πού βρίσκεται η Κουάλα Λουμπούρ, δεν έχεις παρά να πατήσεις μερικά πλήκτρα και το Διαδίκτυο σου το λέει αμέσως. Κάν’ το όταν χρειάζεται, αφού όμως το κάνεις, προσπάθησε να θυμηθείς τι σου είπε, για να μην αναγκαστείς να το αναζητήσεις για δεύτερη φορά σε περίπτωση που υπάρξει επείγουσα ανάγκη, όπως για μια έρευνα στο σχολείο. Επειδή νομίζεις ότι ο υπολογιστής μπορεί να σου απαντάει οποιαδήποτε στιγμή, ελλοχεύει ο κίνδυνος να χάσεις το ενδιαφέρον να βάζεις πράγματα στο μυαλό σου. Είναι σαν να λέμε ότι, επειδή έχεις μάθει πως για να πας από την τάδε οδό στη δείνα, υπάρχουν το λεωφορείο ή το Μετρό, που σου επιτρέπουν να μετακινηθείς χωρίς κόπο -το οποίο βεβαίως εξυπηρετεί και κάν΄το κάθε φορά που βιάζεσαι-, για τον λόγο αυτό δεν χρειάζεται πλέον να περπατάς. Αν όμως δεν περπατάς αρκετά, γίνεσαι «άτομο με ειδικές ανάγκες», όπως χαρακτηρίζουμε σήμερα τους ανθρώπους που βρίσκονται σε αναπηρικό καροτσάκι. Εντάξει, ξέρω ότι ασχολείσαι με σπορ, άρα ξέρεις να κινείς το σώμα σου, ας επιστρέψουμε όμως στο μυαλό σου.

Παιχνίδια με τον νου

Η μνήμη είναι ένας μυς, όπως εκείνοι των ποδιών, και αν δεν τον εκγυμνάζεις, ατονεί κι έτσι, από πλευράς εγκεφάλου, γίνεσαι άτομο με ειδικές ανάγκες, δηλαδή, για να μιλήσουμε ειλικρινά, ένας ηλίθιος. Κι επειδή για όλους ελλοχεύει ο κίνδυνος να πάθουν Αλτσχάιμερ όταν γεράσουν, ένας τρόπος για να αποφύγουν αυτό το δυσάρεστο ατύχημα είναι να εξασκούν πάντοτε τη μνήμη τους. Ιδού, λοιπόν, η δική μου συνταγή: Κάθε πρωί μάθαινε απ’ έξω μερικούς στίχους, ένα σύντομο ποίημα ή, όπως έκαναν οι δάσκαλοί μας, που μας έβαζαν να μάθουμε τη «Σταχτιά Φοραδίτσα»1 ή «Το Σάββατο του χωριού»2. Καλό θα ήταν να κάνεις παιγνίδια μνήμης με τους φίλους σου για να δείτε ποιος θυμάται καλύτερα. Αν δεν σας αρέσει η ποίηση, κάντε το με τους ποδοσφαιριστές. Πρόσεξε όμως! Δεν πρέπει να γνωρίζεις μόνο τους σημερινούς ποδοσφαιριστές της Ρόμα, αλλά και των άλλων ομάδων, ίσως και ομάδων του παρελθόντος. Φαντάσου ότι εγώ θυμάμαι εκείνους της Τορίνο, όταν το αεροπλάνο τους συνετρίβη με όλους τους παίκτες μέσα: Μπατσικαλούπο, Μπαλαρίν, Μαρόζο κ.λπ. Κάντε αγώνες μνήμης σχετικά με τα βιβλία που έχετε διαβάσει. Π.χ., ποιος ήταν πάνω στην Ισπανιόλα προς αναζήτηση του νησιού των θησαυρών; Ο Λόρδος Τριλώνεϋ, ο Καπετάν Σμόλετ, ο Δόκτωρ Λάιβζι, ο Λονγκ Τζον Σίλβερ, ο Τζιμ; Δες αν οι φίλοι σου θυμούνται ποιοι ήταν οι υπηρέτες των Τριών Σωματοφυλάκων και του Ντ’ Αρτανιάν: Γκριμό, Μπαζέν, Μουσκετόν και Πλανσέ. Κι αν δεν θέλεις να διαβάσεις τους «Τρεις Σωματοφύλακες» (να ήξερες τι χάνεις) κάν’ το με κάποια από τις ιστορίες που έχεις διαβάσει. Μοιάζει με παιγνίδι (και είναι), θα δεις όμως πως το κεφάλι σου θα κυριευθεί από διάφορους χαρακτήρες, ιστορίες, αναμνήσεις κάθε είδους.

Θα αναρωτηθείς γιατί παλιά οι υπολογιστές ονομάζονταν ηλεκτρονικά μυαλά; Διότι σχεδιάστηκαν με βάση το μοντέλο του εγκεφάλου σου (μας), αλλά ο εγκέφαλος έχει περισσότερες διασυνδέσεις από έναν υπολογιστή, είναι ένα είδος υπολογιστή που κουβαλάς πάντα μαζί σου, ο οποίος μεγαλώνει και δυναμώνει με την άσκηση, ενώ ο υπολογιστής που έχεις πάνω στο γραφείο σου, όσο πιο πολύ τον χρησιμοποιείς, τόσο περισσότερη ταχύτητα χάνει και μετά από μερικά χρόνια θα πρέπει να τον αλλάξεις. Αντίθετα, στην εποχή μας, το μυαλό σου μπορεί να διαρκέσει έως και ενενήντα χρόνια -αν το έχεις εξασκήσει. Και στα ενενήντα του χρόνια θα θυμάται περισσότερα πράγματα από αυτά που θυμάσαι τώρα. Και μάλιστα δωρεάν!

Μάθε τι συνέβη πριν τη γέννησή σου

Έπειτα, υπάρχει η ιστορική μνήμη, αυτή που δεν αφορά τα γεγονότα της ζωής σου ή τα πράγματα που έχεις διαβάσει, αλλά αυτά που συνέβησαν πριν ακόμη γεννηθείς.

Σήμερα, αν πας σε ένα κινηματογράφο, θα πρέπει να μπεις μέσα μια συγκεκριμένη ώρα, όταν αρχίζει η ταινία, και όταν η προβολή ξεκινά, είναι σαν κάποιος να σε παίρνει από το χέρι και να σου λέει τι συμβαίνει. Στα χρόνια μου, μπορούσε κανείς να μπει στην αίθουσα του κινηματογράφου οποιαδήποτε στιγμή, θέλω να πω στο μέσο της προβολής. Έμπαινε τη στιγμή που συνέβαιναν ορισμένα πράγματα και προσπαθούσε να καταλάβει τι είχε προηγηθεί. Αργότερα, όταν η ταινία ξανάρχιζε, μπορούσε να διαπιστώσει αν είχε καταλάβει σωστά την υπόθεση, εκτός του ότι, αν η ταινία είχε ενδιαφέρον, μπορούσε να μείνει και να την ξαναδεί. Λοιπόν, η ζωή είναι σαν μια ταινία της δικής μου εποχής. Όλοι ερχόμαστε στη ζωή όταν πολλά πράγματα έχουν ήδη συμβεί πριν εκατοντάδες χιλιάδες χρόνια, και είναι σημαντικό να μάθουμε τι έχει συμβεί πριν εμείς γεννηθούμε. Αυτό είναι αναγκαίο, για να κατανοήσουμε καλύτερα γιατί σήμερα συμβαίνουν πολλά νέα πράγματα.

Να ξεφυλλίζεις και να μαθαίνεις

Λοιπόν, το σχολείο, εκτός από τις προσωπικές σου αναγνώσεις, θα έπρεπε να σου διδάσκει να απομνημονεύεις αυτά που συνέβησαν πριν τη γέννησή σου. Φαίνεται όμως ότι δεν το κάνει καλά, διότι διάφορες έρευνες μας λένε ότι τα παιδιά του σήμερα, ακόμη και τα πιο μεγάλα που φοιτούν στα πανεπιστήμια, ας πούμε αυτά που έχουν γεννηθεί το 1990, δεν ξέρουν -και ίσως δεν θέλουν να ξέρουν- τι είχε συμβεί το 1980, για να μη μιλήσουμε για το τι συνέβη πριν από πενήντα χρόνια. Τα στατιστικά στοιχεία μας λένε ότι αν ρωτήσετε κάποια παιδιά ποιος ήταν ο Άλντο Μόρο, θα απαντήσουν ότι ήταν ο αρχηγός των Ερυθρών Ταξιαρχιών – ενώ ήταν αυτός που οι Ερυθρές Ταξιαρχίες σκότωσαν. Δεν θα μιλήσουμε εδώ για τις Ερυθρές Ταξιαρχίες, αφού για πολλούς παραμένει ένα μυστήριο, παρά το γεγονός ότι αυτά συνέβησαν εδώ και τριάντα χρόνια. Εγώ γεννήθηκα το 1932, δέκα χρόνια μετά την άνοδο του Φασισμού στην εξουσία. Ήξερα όμως ποιος ήταν ο πρωθυπουργός κατά τη στιγμή της Πορείας στη Ρώμη (τι είναι αυτό;)3. Ίσως το φασιστικό σχολείο μού το είχε διδάξει, για να μου εξηγήσει πόσο ανόητος και κακός ήταν εκείνος ο Υπουργός «O δειλός Φάκτα4», που οι φασίστες είχαν αντικαταστήσει. Εντάξει! Τουλάχιστον όμως το ήξερα.

Ας αφήσουμε όμως το σχολείο. Ένα αγόρι του σήμερα δεν γνωρίζει ποιοι ήταν οι ηθοποιοί του κινηματογράφου είκοσι χρόνια πριν, ενώ εγώ ήξερα ποια ήταν η Φραντσέσκα Μπερτίνι, που πρωταγωνίστησε σε βουβές ταινίες είκοσι χρόνια πριν εσύ γεννηθείς. Ίσως γιατί ξεφύλλιζα παλιά περιοδικά που συσσωρεύονταν στην ντουλάπα του σπιτιού μας, αλλά αυτό ακριβώς σε καλώ να κάνεις: να ξεφυλλίζεις κι εσύ παλιά περιοδικά, καθώς πρόκειται για έναν τρόπο να μάθεις τι είχε συμβεί πριν εσύ γεννηθείς. Αλλά γιατί είναι τόσο σημαντικό να γνωρίζουμε τι συνέβη πριν; Διότι, πολλές φορές ό, τι συνέβη στο παρελθόν σου εξηγεί γιατί ορισμένα πράγματα συμβαίνουν σήμερα, και οπωσδήποτε (όπως και για τους ποδοσφαιριστές, που είπαμε) είναι ένας τρόπος για να εμπλουτίζουμε τη μνήμη μας. Πρόσεξε! Αυτό δεν μπορείς να το κάνεις μόνο με τα βιβλία και τα περιοδικά, αλλά και με το Ίντερνετ, το οποίο μπορούμε να το χρησιμοποιούμε όχι μόνο για να κάνουμε chat με τους φίλους μας, αλλά, (λέμε τώρα) και με την Ιστορία του κόσμου. Ποιοι ήταν οι Χετταίοι; Και οι Καμισάρντι (camisards)5; Και πώς ονομάζονταν οι τρεις καραβέλες του Κολόμβου; Πότε εξαφανίστηκαν οι δεινόσαυροι; Η Κιβωτός του Νώε θα μπορούσε να έχει ένα πηδάλιο; Ποιο ήταν το όνομα του προγόνου του βοδιού; Υπήρχαν περισσότερες τίγρεις πριν από εκατό χρόνια απ’ ό,τι σήμερα; Τι ήταν η αυτοκρατορία του Μάλι; Και ποιος μιλούσε για την Αυτοκρατορία του Κακού; Ποιος ήταν ο δεύτερος Πάπας στην ιστορία; Πότε εμφανίστηκε ο Μίκυ Μάους;

Θα μπορούσα να θέσω ατέλειωτα ερωτήματα και όλα θα ήταν ωραίες περιπέτειες έρευνας. Θα έλθει η μέρα που θα είσαι ηλικιωμένος και θα νιώθεις ότι έχεις ζήσει χίλιες ζωές, γιατί θα είναι σαν να ήσουν παρών στη Μάχη του Βατερλό, ότι παρακολούθησες τη δολοφονία του Ιούλιου Καίσαρα κι ότι ήσουν πολύ κοντά στο σημείο όπου ο Bertoldo il Nero6, αναμιγνύοντας ουσίες σε ένα γουδί για να βρει τον τρόπο να φτιάξει χρυσό, ανακάλυψε κατά λάθος την πυρίτιδα (μπαρούτι) και εκτινάχθηκε στον αέρα (και καλά να πάθει). Αντίθετα, άλλοι φίλοι σου, οι οποίοι δεν θα έχουν καλλιεργήσει τη μνήμη τους, θα έχουν ζήσει μια μόνο ζωή, τη δική τους, που θα πρέπει να ήταν και πολύ μελαγχολική και στερημένη από μεγάλες συγκινήσεις.

Καλλιέργησε, λοιπόν, τη μνήμη σου και από αύριο αποστήθισε την «Εύθυμη Τερέζα»7.

Σημειώσεις:
1. «La Cavallina Storna», στα ιταλικά. Είναι από τα πιο γνωστά ποιήματα του Ιταλού ποιητή Τζιοβάνι Πάσκολι (1855-1912). Το οποίο έγραψε στη μνήμη του πατέρα του, ο οποίος δολοφονήθηκε πάνω στην άμαξά του, όταν ο ποιητής ήταν δώδεκα ετών.
2. «Il Sabato del villaggio», στα ιταλικά. Ποίημα του Τζιάκομο Λεοπάρντι (1798-1837), ο οποίος θεωρείται o μεγαλύτερος Ιταλός ποιητής μετά τον Πετράρχη. Το συγκεκριμένο ποίημα αναφέρεται στις προετοιμασίες που κάνουν οι κάτοικοι του χωριού του, για να υποδεχθούν την Κυριακή.
3. Πορεία προς τη Ρώμη (Marcia su Roma) ονομάστηκε η πορεία που έκαναν προς την πρωτεύουσα της Ιταλίας οι μελανοχίτωνες (η παραστρατιωτική οργάνωση που είχε δημιουργήσει ο Μουσολίνι), προκειμένου να καταλάβουν την εξουσία. Η “πορεία” διήρκεσε από τις 22 ως τις 28 Οκτωβρίου 1922 και κατέληξε στην άνοδο του Μουσολίνι στην εξουσία, στην οποία παρέμεινε επί 21 έτη.
4. Ο Λουίτζι Φάκτα (1861-1930) ήταν ο τελευταίος πρωθυπουργός πριν την ανάληψη της εξουσίας από τον Μπενίτο Μουσολίνι.
5. Γάλλοι καλβινιστές που εμφανίστηκαν το 1700 εναντίον του Λουδοβίκου του 14ου , ο οποίος είχε καταργήσει τη θρησκευτική τους ελευθερία. Ονομάζονταν έτσι από την πουκαμίσα, που φορούσαν πάνω από το ένδυμά τους, ως αναγνωριστικό στοιχείο.
6. Ο Μπερτόλδος, επονομαζόμενος και Μαύρος (Berthold der Schwartz) ήταν φραγκισκανός μοναχός, στον οποίο αποδίδεται (χωρίς να μπορεί να τεκμηριωθεί ιστορικά) η εφεύρεση της πυρίτιδας.
7. «La Vispa Teresa», στα ιταλικά είναι το πιο γνωστό ποίημα για μικρά παιδιά του Ιταλού ποιητή Λουίτζι Σάιλερ (1825-1885). Γράφτηκε γύρω στο 1850 και μιλάει για ένα κοριτσάκι, την Τερέζα, που περιχαρής που έπιασε μια πεταλουδίτσα, ενώ εκείνη πέταγε πάνω από το γρασίδι, αναφωνεί: «Τη έπιασα! Την έπιασα!». Η πεταλούδα την εκλιπαρεί να την αφήσει ελεύθερη, λέγοντάς της: «Ζώντας πετώντας, τι κακό σου κάνω; Εσύ με πληγώνεις πιέζοντάς μου τις φτερούγες. Άσε με ελεύθερη! Κι εγώ κόρη του Θεού είμαι!». Η Τερέζα, κόκκινη από ντροπή, άνοιξε τα δάχτυλά της κι εκείνη πέταξε και πάλι. Ολόκληρη η ανάρτηση...

Keep walking

Αν προχωράς μέσα στην κόλαση, συνέχισε να προχωράς.

Winston Churchill Ολόκληρη η ανάρτηση...

Άωρα και παράωρα

Ανάμεσα νύχτας κι αυγής
σφηνωμένη βρήκα την άωρη ώρα.
Ασεβής ευθυμία πουλιών με ξύπνησε τόσο νωρίς
και βγήκα στων σκοταδιών την άμπωτη.
Το μπαλκόνι μου ήσυχα λάμνει
στ' αβαθή χρώματα.
Ονειρεύονται ακόμα οι κήποι
ερχομό αγνώστου ανθέων.
Αργά ξεδιπλώνεται ο περιβόητος ορίζοντας
σα φθηνή κορδέλα του μέτρου.
Με λήθη μοιάζει η θάλασσα: μας ξέχασαν.
Με λήθη μοιάζει το άπειρο. Άπειρος λήθη.
Ένα καΐκι ξεκουρδίζεται στο βάθος,
το παίρν' η απόσταση και παίζει.
Μουρμουριστά των χρωμάτων η στάθμη ανεβαίνει.
Με βήμα περιπάτου πλησιάζουνε τα σχήματα.
Ξυπνάει ένα λευκό κουπί,
φτεροκοπάει μια στέγη,
ένα παραθυρόφυλλο σπαρτάρισε.
Έντρομο αφυπνίζεται κάποιο καμπαναριό,
ένοχο: η πίστη πρέπει να ξυπνάει πρώτη.
Πρώτη απ' όλα.

Με βήμα περιπάτου πλησιάζουνε τα σχήματα.
Διαγράφονται κλειστές οι πόρτες
και τα όρια πεισμώνουν.
Σ' ενάργεια βγήκαν τα βουνά
και σε γυρίζουν πίσω.
Και συ προσδοκία πού πας;
Έχουν ξυπνήσει από ώρα οι αρνήσεις.
Κι εγώ, εγώ που είμαι και ονομάζομαι
προχωρημένη ώρα,
τι γυρεύω ανάμεσα σε τούτες τις νήπιες διαθέσεις;


Από το «Λίγο του κόσμου» της Κικής Δημουλά, εκδόσεις Κέδρος Ολόκληρη η ανάρτηση...

Η σύγχρονη εθνική γενοκτονία

Προέλευση:news247.gr

Τόσα χρόνια, ένας άνθρωπος μόνος κρούει τον κώδωνα του κινδύνου. Γιατί είμαστε μόνιμα στην "κορυφή της βλακείας". Νεκροί και ζωντανοί νεκροί από τη γενοκτονία του σήμερα. Το σοκ διαρκείας που χρειάζεται ο Έλληνας, για να αποσπαστεί η προσοχή του από την τσέπη του. Ο Αναστάσιος Μαρκουίζος, γνωστός ως Ιαβέρης, μιλά στο NEWS 247.

Ο παλιός οδηγός αγώνων Αναστάσιος Μαρκουίζος, γνωστός ως Ιαβέρης, πριν λίγες ημέρες συγκλόνισε με τα στοιχεία που παρουσίασε στη Βουλή, για τη γενοκτονία που συντελείται με τα τροχαία στους ελληνικούς δρόμους. Λίγες μόλις ημέρες μετά, η είδηση του θανάτου του Παντελή Παντελίδη σε τροχαίο προκάλεσε σοκ στο πανελλήνιο, υπενθυμίζοντας σε όλους, πόσο τραγικό και άδικο είναι, να χάνεται ένας άνθρωπος στην άσφαλτο.

Ο Ιαβέρης μιλά στο NEWS 247 για την αναγκαία αλλαγή φιλοσοφίας και όσα τραγικά έπονται ενός τροχαίου, από τον θάνατο και τον αποχωρισμό του αγαπημένου σου ανθρώπου σε μία τελετή φρίκης μέχρι το να τον έχεις ήδη αποχωριστεί, "βλέποντας το στήθος του να ανεβοκατεβαίνει, ενώ εκείνος είναι ένας ζωντανός νεκρός".

Τι φταίει για το γεγονός ότι ενώ άλλες χώρες έχουν επιτύχει σημαντική μείωση στα τροχαία, η Ελλάδα τα τελευταία 60 χρόνια έχει 60% αύξηση; Η παιδεία, τα λανθασμένα κι επικίνδυνα πρότυπα που αντιγράφουν τα παιδιά και ο ρόλος των πολιτικών και των ΜΜΕ, που απαξιώνουν την είδηση ενός τροχαίου. "Ο πολιτισμός ενός λαού φαίνεται στην κουλτούρα του καθ'οδόν", λέει μεταξύ άλλων ο κ. Μαρκουίζος, προτείνοντας εξοντωτικές οικονομικά και ψυχολογικά ποινές και πρόστιμα, για να μην αφήσει άλλος την τελευταία του πνοή στους δρόμους...

Ο κ. Μαρκουίζος αναφέρεται ξανά και ξανά στα τραγικά στοιχεία, που αποδεικνύουν το έγκλημα στους ελληνικούς δρόμους, παραλληλίζοντας τον σεβασμό με τον οποίο στεκόμαστε μπροστά στη γενοκτονία των Ποντίων, με αυτόν που θα έπρεπε να επιδεικνύουμε μπροστά στη γενοκτονία του σήμερα.

"Κανείς δεν αντιλαμβάνεται το μέγεθος της εξόντωσης των πολιτών, καθώς τα θύματα, σε ποσοστό που ξεπερνάει το 80% είναι άνθρωποι μικρότεροι των 35 ετών, που σημαίνει ότι όσοι πεθαίνουν σε αυτές τις ηλικίες, όπως πέθανε ο Παντελής ο Παντελίδης, 33 ετών, πεθαίνουν πριν κάνουν παιδιά. Το μέγιστο πρόβλημα είναι αυτό, μιλάμε για μείωση πληθυσμού. Γιατί αυτοί που φεύγουν ή αυτοί που σακατεύονται και μένουν ανάπηροι, παθαίνουν αυτά τα τραγικά, πριν γεννήσουν. Κι αυτό λέγεται γενοκτονία. Κι όταν καθόμαστε με σεβασμό μπροστά στη Γενοκτονία των Ποντίων, πρέπει να καθόμαστε με σεβασμό και μπροστά στη γενοκτονία των Ελλήνων σήμερα".

"Αλλά αυτό δεν το αντιλαμβάνεται κανένας. Γι αυτό θα δείτε, ότι όλο το σύστημα των ΜΜΕ και το πολιτικό δεν αναπαράγει καθόλου το θέμα της ζωής και της ακεραιότητας και της οικογενειακής ευτυχίας, παρά μόνο το πορτοφόλι του Έλληνα. Ε το πορτοφόλι έχει ένα όριο. Δεν υπάρχει ούτε καν η αναφορά, ενώ θα έπρεπε η είδηση αυτή να παράγει και κοινωνικότητα. Πριν μερικές μέρες, στην Ερμιόνη Αργολίδας τρία νεαρά Ελληνόπουλα, σκοτώθηκαν σε τροχαίο δυστύχημα. Παραπέμπεις στο τι είναι αυτή η απώλεια, τι σημαίνει για τον μπαμπά, τι σημαίνει για τη μαμά, ποιος φταίει, τι παιδεία είχαν, πώς μεγάλωσαν, γιατί χάθηκαν άδικα", λέει χαρακτηριστικά.

Όπως σημειώνει, το πρόβλημα είναι επιπλέον και απαξιωτικό και οικονομικό.

"Συζητάνε, συζητάνε για το χρέος και το ασφαλιστικό. Μα ακόμα κι αυτά τα θέματα, που συζητούνται κάθε μέρα από ανόητους, δεν είναι παρά αποτέλεσμα αυτής της άθλιας κουλτούρας και συμπεριφοράς των Ελλήνων στον δρόμο. Γιατί αυτό που αποκωδικοποιείται και αποδεικνύεται περίτρανα από τη συμπεριφορά καθ'οδόν, είναι η κουλτούρα και ο πολιτισμός. Πολιτισμός δεν είναι να πας στο Μέγαρο και να υποκριθείς, ακούγοντας κλασική μουσική και μετά να μπεις στο αυτοκίνητο έχοντας πιει και να βγεις από το αυτοκίνητο και να αρπάζεσαι και να είσαι απαξιωτικός και ασεβής και λίγο πριν να υποκρίνεσαι, ότι έχεις κουλτούρα. Αυτό είναι διαπιστωμένο από το σύνολο των πολιτών άλλων χωρών της Ευρώπης, που αναρτούν και ταξιδιωτικές οδηγίες, που λένε, μην πηγαίνετε στην Ελλάδα με αυτοκίνητο, μην νοικιάζετε αυτοκίνητο στην Ελλάδα, μην οδηγείτε στους δρόμους, οι δρόμοι είναι τραγικοί, φτιαγμένοι από άθλιους κατασκευαστές και η παραλαβή έχει γίνει από άθλιους παραλήπτες, οι οδηγοί έχουν τριτοκοσμική έως υποκοσμική κουλτούρα. Γι'αυτόν τον λόγο δεν έχουμε σημαντικό τουρισμό στην ενδοχώρα, για 9 μήνες, όχι τους τρεις μήνες που έρχονται στα νησιά, όλα τα αποβράσματα που οδηγούν γουρούνες μεθυσμένα. Μιλάμε για τον τουρισμό υψηλού επιπέδου, που είναι ο αγροτουρισμός, ο αρχαιολογικός τουρισμός, ο θρησκευτικός, όπου κάποιος εύπορος πολίτης της Ευρώπης θα έρθει και θα πάει στους Δελφούς, θα δει τα αρχαία, θα πάει στο Γαλαξίδι, θα φάει και με όλα αυτά, θα αφήσει λεφτά. Αυτοί δεν έρχονται λοιπόν".

Τι είναι όμως αυτό που μας κάνει να μην φερόμαστε σαν ραλίστες στο τιμόνι; Γιατί δεν βλέπουμε την πραγματικότητα; Ο Ιαβέρης προσπαθεί, μεταφέροντας την εικόνα της δυστυχίας των ζωντανών νεκρών, να κρούσει τον κώδωνα του κινδύνου σε όσους τυχερούς, δεν έχουν εμπλακεί ακόμη σε τροχαίο.

"Φταίει η οδηγική παιδεία και η ανοησία, η ασυνειδησία, ο ζαμανφουτισμός. Και ο δρόμος βέβαια δεν φυτρώνει μόνος του, κάποιος τον κατασκευάζει. Δεν είναι μόνος υπεύθυνος ο οδηγός, όπως λένε οι ανόητοι των υπουργείων. Είναι ο παράγων άνθρωπος, είτε οδηγεί είτε είναι συνεπιβάτης είτε γιατρός που ανανεώνει διπλώματα σε γέρους είτε είναι δάσκαλος που δεν διδάσκει είτε είναι αυτός που φτιάχνει δρόμους ή αυτός που συντηρεί αυτοκίνητο και δεν είναι καλός μηχανικός. Το βασικό πρόβλημα πάντως είναι η ασυνειδησία και η ανοησία", λέει ο Ιαβέρης περιγράφοντας τις βασικές αιτίες πίσω από τα τροχαία στην Ελλάδα.

"Θεριεύει το έγκλημα, γιατί υπάρχει μία αδιαφορία. Κάθε μέρα πέντε άνθρωποι χάνουν τη ζωή τους, άλλοι τόσοι μένουν ανάπηροι, τετραπληγικοί με μάσκα οξυγόνου, χωρίς να λειτουργεί το μυαλό τους. Ζόμπι, διασωληνωμένοι, καλωδιωμένοι, που τρέφονται με ορούς. Κι αυτή είναι μια χειρότερη, πάρα πολύ χειρότερη μορφή από τον θάνατο. Γιατί άλλο να μπεις σε μία διαδικασία, να χάσεις τον άνθρωπό σου ξαφνικά και απρόβλεπτα και να πας να τον αποχωριστείς σε μία τελετή φρίκης κι άλλο να τον έχεις αποχωριστεί ήδη και να τον έχεις κάθε μέρα και να τον βλέπεις, να ανεβοκατεβαίνει το στήθος του, αλλά αυτός να είναι ζωντανός νεκρός", λέει ο Ιαβέρης.

Γνωστός για το ότι δεν "φυλάει" τα λόγια του, ο Ιαβέρης σοκάρει με τις περιγραφές και τις φρικιαστικές λεπτομέρειες. Ο παλιός μπασκετμπολίστας του Πανιωνίου Μπόμπαν Γιάνκοβιτς, είχε μείνει παράλυτος, χτυπώντας το κεφάλι του στην μπασκέτα, με ταχύτητα μόλις 5χλμ την ώρα.

"Έχουμε άλλους 15-20 μόνιμα ανάπηρους, σαν τον Γιάνκοβιτς, σε αναπηρικό καροτσάκι κι αναφέρθηκα στον Γιάνκοβιτς, θέλοντας να υπονοήσω, ότι η ταχύτητα με την οποία ο Γιάνκοβιτς έμεινε παραπληγικός ήταν 5χλμ την ώρα. Η ταχύτητα που χτύπησε το κεφάλι του στην μπασκέτα, ήταν 5χλμ την ώρα. Να έχουν όλοι κατά νου, ότι ζώνη φοράμε από την ώρα που μπαίνουμε στο αυτοκίνητο και ιδιαίτερα αυτοί που κάθονται πίσω, γιατί έχουν επτά φορές περισσότερες πιθανότητες, να εκτοξευτούν έξω", λέει.

Σε ρεπορτάζ που προβλήθηκε πριν λίγες μέρες στην τηλεόραση για τον θάνατο του Παντελή Παντελίδη, δημοσιογράφος ανέφερε επανειλημμένα, επικαλούμενος πηγές από την Ασφάλεια, ότι θα μπορούσε να έχει σωθεί, αν δεν φορούσε ζώνη. Ο κ. Μαρκουίζος δεν μπορεί να κρύψει την οργή του.

"Είναι ηλιθιότητα και μάλιστα είναι επικίνδυνα ηλίθιο να λέει κανείς, ότι μπορεί να σωθεί κανείς, αν δεν φοράει ζώνη. Και ιδιαίτερα πίσω, αυτοί που εκτοξεύονται πρώτοι είναι αυτοί που κάθονται στα πίσω καθίσματα. Φεύγουν και σαν τη 'μακριά γαϊδούρα' φεύγουν προς τα μπρος και σκοτώνουν τους μπροστινούς με ένα βάρος 5,5 τόνων... 5.500 κιλά είναι σαν φορτηγό, που έρχεται από πίσω και λιώνει τον μπροστινό επιβάτη στη ζώνη, αν φοράει ζώνη ή στο ταμπλό αν δεν φοράει ζώνη", προσθέτει. Άλλωστε, όπως υπογραμμίζει, ο Παντελίδης δεν φορούσε ζώνη και ο θάνατός του προήλθε από τα τραύματα που του προκάλεσε στο σώμα η λαμαρίνα, που διαπέρασε το αυτοκίνητο.

Γιατί απαξιώνονται τα τροχαία ως είδηση, παρά τον τρομακτικό αριθμό των ανθρώπων που χάνονται καθημερινά στους δρόμους; Όπως λέει ο κ. Μαρκουίζος, δεν είναι η αφέλεια, αλλά η έλλειψη παιδείας και η ηλιθιότητα που μας κάνουν να πιστεύουμε, ότι δεν θα συμβεί σε μας.

"Έχουμε κι άλλους 50-60 τραυματίες κι όλο αυτό σημαίνει, ότι είναι σαν να πέφτει κάθε μέρα ένα μικρό αεροσκάφος της αεροπλοΐας με 20 επιβάτες, σε κατοικημένη περιοχή. Να σκάει μέσα στη Ν.Σμύρνη, στα Λιόσια, στην Κηφισιά, στη Λάρισα, στα Γιάννενα, στη Θεσσαλονίκη. Θα ήταν είδηση για τα ΜΜΕ; Ο ίδιος αριθμός υπάρχει και στους δρόμους και απαξιώνεται.

Όταν έχεις στόχο την τσέπη σου και κοιτάς όλη μέρα τα λεφτά που δεν έχεις και είσαι μιζεριασμένος και κακομοιριασμένος και θυμωμένος και το μυαλό σου βλέπει τα προβλήματά σου και τα μάτια σου στέλνουν εικόνες από αυτά που σκέφτεσαι, δεν βλέπουμε αυτά που κοιτάνε τα μάτια μας, αλλά αυτό που σκέφτεται ο βλάκας κι αυτό λέγεται αφηρημάδα. Το να πιστεύεις, ότι δεν θα συμβεί σε σένα, δεν είναι αφέλεια, αλλά έλλειψη παιδείας και ηλιθιότητα. Όταν βλέπει κάποιος, ότι δεν υπάρχει κάποιος που να μην έχει στο περιβάλλον του κάποιον που να έχει πεθάνει ή τραυματιστεί σοβαρά ή εμπλακεί σε τροχαίο κι απλά έτυχε να τη γλιτώσει, ε τότε πρέπει να είναι ηλίθιος, για να μην καταλαβαίνει, ότι έρχεται κι η σειρά του".

Πέρα από τους αριθμούς των νεκρών και σοβαρά τραυματιών όμως, υπάρχουν και τα στοιχεία, που απεικονίζουν την οικονομική "αφαίμαξη" του κράτους, ως αποτέλεσμα των τροχαίων.

"Έχουμε 600 δισ. ευρώ τα τελευταία 60 χρόνια πεταμένα, ματωμένα στον δρόμο. Το 300% του ΑΕΠ δηλαδή, που σημαίνει ότι αν είχαμε κάνει το 50% μείωση στα τροχαία των Λετονών ή των Κυπρίων και δεν ήμασταν μόνοι μας στην κορυφή της βλακείας, θα είχαμε 300 δισ. ευρώ χρήματα εξοικονομημένα, να περισσεύουν για τα κοινωνικά ταμεία, που κοινωνικό ταμείο σημαίνει χρήματα για την υγεία, την παιδεία, την ανθρωπιστική βοήθεια, τους ανθρώπους που πεθαίνουν. Αντί όμως αυτά τα χρήματα να πηγαίνουν στα κοινωνικά ταμεία, πηγαίνουν για να διορθώσουν τις εγκληματικές αλητείες των αληταράδων στον δρόμο", τονίζει ο Ιαβέρης.

Γι' αυτό και προτείνει εξοντωτικές ποινές και πρόστιμα, που θα απαξιώνουν ακόμη και την ύπαρξη εκείνου που προκάλεσε τον θάνατο ή την παράλυση άλλου, ως απειλή, ώστε να αναγκαστεί να προσέχει στον δρόμο. Συνέβη σε άλλες χώρες και πέτυχε, όπως μας λέει. Στη Λετονία και στην Κύπρο, τα τροχαία μειώθηκαν κατά 60%, στη Σουηδία κατά 99%.

"Για να μπουν κάμερες στον δρόμο, χρειάζεται ανθρώπινο προσωπικό, για να επεξεργαστούν τις κατά χιλιάδες εισερχόμενες εικόνες αλητείας και εγκλημάτων. Θα πρέπει δηλαδή, να δημιουργηθούν θέσεις εργασίας. Θα πρέπει να προσληφθούν και αστυνομικοί, για να ελέγχουν τους δρόμους. Πριν μερικούς μήνες, ένας υπουργός με λαϊκισμό είπε, να μειωθούν τα πρόστιμα γιατί ο κόσμος δεν έχει λεφτά. Λες και τα πρόστιμα πηγαίνουν, με βάση το ποιος έχει χρήματα κι όχι με τη βαρύτητα του εγκλήματος. Μπροστά στον νόμο, ο εφοπλιστής που είναι πάμπλουτος κι ένας άλλος που είναι φτωχός, πρέπει να αντιμετωπιστούν με τον ίδιον τρόπο. Θα πρέπει να υποστούν τις ίδιες συνέπειες του νόμου. Επειδή ο Έλληνας αγαπάει τα λεφτά του και είναι ικανός να πουλήσει και τη ζωή του ακόμα για τα λεφτά του, πρέπει να τιμωρηθεί, να φοβηθεί, με την έννοια ότι αυτό το πρόστιμο που βεβαιώθηκε από ραντάρ, και από ανθρώπους που προσλήφθηκαν γι' αυτό και θα αποστέλλεται στην Εφορία, θα μάθει ότι κάθε φορά που περνάει με κόκκινο, που παραβιάζει τα σήματα, οδηγεί μεθυσμένος, που καταστρατηγεί τον Κώδικα, θα πληρώνει τεράστια πρόστιμα γι'αυτά που έχει συνηθίσει μέχρι τώρα. Το να είναι το πρόστιμο 500, 600 ευρώ και να μπορείς να το πληρώνεις με έκπτωση 50% αν το πληρώσεις με μετρητά, δηλαδή κάνεις απόπειρα φόνου και το πληρώνεις με έκπτωση. Έτσι δεν θα έχεις ποτέ συνείδηση ότι έχεις κάνει κακουργηματική πράξη", λέει χαρακτηριστικά.

"Εγώ λέω αυτό το 10χίλιαρο, γιατί ο κάθε ανασφάλιστος εργαζόμενος κοστίζει στον ερδοτότη 10.500 ευρώ. Όταν ο ανασφάλιστος κοστίζει 10.000 ευρώ, ο ανάπηρος πόσο κοστίζει; Έτσι, θα φοβάται ότι δεν θα μπορεί να πληρώσει, θα θέλει να διαφυλάξει το πιο πολύτιμό του, την τσέπη του και μέσα από τον φόβο αυτόν, θα προστατεύσει τη ζωή τη δική του, της γυναίκας του, των παιδιών του και δεν θα καταστρέψει και τη ζωή των άλλων. Στο εξωτερικό υπάρχει αυτό. Υπάρχουν οι διώξεις, η αστυνόμευση και η καταστολή. Αλλά η σειρά είναι, πρώτα ενημερώνω κι ευαισθητοποιώ μέσα από τα ραδιόφωνα και τις τηλεοράσεις πόσο σημαντικό είναι, και πόσο μπορεί να αλλάξει η ζωή... ή να περπατάει ο μπαμπάς δίπλα στο φέρετρο του παιδιού, το νεκροφίλημα... Αυτό στο εξωτερικό υπάρχει εδώ και 50 χρόνια, εμείς δεν έχουμε ξεκινήσει ακόμα. Μετά στο σχολείο, με ενημερωμένους και ευαισθητοποιημένους δασκάλους που θα επικοινωνούν με τα παιδιά, δεν θα τα διδάσκουν, είναι συναίσθημα αυτό, είναι τρυφεράδα. Και μετά έρχεται η Αστυνομία, η οποία κάνει πρόληψη, παρακολούθηση, νουθεσίες και τελικά για τους αμετανόητους, θα υπάρχουν τα εξοντωτικά πρόστιμα, μαζί με κοινωνικές υπηρεσίες".

Όταν περνάς ένα κόκκινο φανάρι και κάνεις ένα έγκλημα, θα πηγαίνεις στο ΚΑΤ και στο Ασκληπιείο Βούλας, για να κάνεις για τρεις μήνες κοινωνικές υπηρεσίες. Δηλαδή, θα σφουγγαρίζεις δίπλα στους γονείς που υπογράφουν για ακρωτηριασμό, που παίρνουν τα παιδιά τους στο φέρετρο, που σπρώχνουν το αναπηρικό καροτσάκι. Για να καταλάβει αυτός ο εγκληματίας, ότι μετά το φανάρι τον περίμενε αστυνομικός, ενώ όλους αυτούς τους περίμενε ο χάρος. Τους κάνουμε αιμοδότες... είσαι σύγχρονος βρυκόλακας που χύνει το αίμα άλλων, άρα θα έρχεσαι κάθε τέσσερις μήνες και θα δίνεις αίμα και τους κάνουμε και δότες ζωτικών οργάνων, λέγοντας ότι με τον τρόπο που συμπεριφέρεσαι και επιτίθεσαι και εκτίθεσαι, θα πεθάνεις, οπότε εξουσιοδοτείς το κράτος και τα μάτια σου, την καρδιά σου και τα νεφρά σου, χωρίς καμία καθυστέρηση, γιατί είσαι ενήλικας και δεν θα μπούμε σε διαδικασία με τον μπαμπά σου, να τα πάρουμε και να τα δώσουμε σε κάποιον που αξίζει να ζει. Το αποτέλεσμα θα είναι, να εναντιωθούν στον εαυτό τους, να πουν ότι δεν είναι ανταλλακτικό, δεν είναι σκουπίδια, είναι άνθρωποι που τους αγαπάνε, τους περιμένει ο μπαμπάς τους, η κοπέλα τους, η παρέα τους. Με αυτή τη σκέψη έκαναν 60% μείωση στα τροχαία τους... στη Λετονία αυτό. Εμείς, την ίδια ακριβώς εποχή, κάναμε 60% αύξηση. Μιλάμε για χαοτικές αποστάσεις και δεν μιλάμε για τη Σουηδία, που έχει 99% μείωση στα τροχαία. Είναι μία τεράστια μάστιγα, είναι ένας πόλεμος με όπλο το αυτοκίνητο. Είναι το πιο αποτελεσματικό όπλο των τελευταίων 60 ετών. Όταν είναι παρκαρισμένο όπλο δεν είναι, αλλά μετατρέπεται σε όπλο, όταν μπει μέσα το βλήμα".

Όπως μας λέει ο Ιαβέρης, η συντριπτική πλειοψηφία των τροχαίων, που προκαλούν θανάτους και αναπηρίες είναι μέσα στις πόλεις, με πολύ μικρές ταχύτητες. Η ταχύτητα για να μείνει κανείς παράλυτος, αν δεν φοράει ζώνη, είναι η ταχύτητα με την οποία τραυματίστηκε ο Γιάνκοβιτς.

"Υπάρχει ένας μύθος στο μυαλό των Ελλήνων σχετικά με τα όρια ταχύτητας. Το 87% των θανάτων και αναπηριών δημιουργούνται από ταχύτητες κάτω των 40 χλμ την ώρα, μέσα στις πόλεις. Το 3% είναι στο εθνικό δίκτυο τύπου Κορίνθου - Πατρών και το 10% στο επαρχιακό δίκτυο. Τα δύο τελευταία είναι μετωπικές συγκρούσεις. Το ίδιο και σε όλους τους παράλληλους δρόμους στο εθνικό δίκτυο, που πηγαίνουμε γιατί κοστίζουν πολύ τα διόδια. Αλλά το μεγαλύτερο έγκλημα γίνεται μέσα στις γειτονιές, που παρασύρονται παιδιά, ποδηλάτες. Ακόμα κι αν συγκρουστούν δύο αυτοκίνητα, αν κάποιος δεν φοράει ζώνη, η ταχύτητα για να μείνει κάποιος ανάπηρος είναι η ταχύτητα που ο Μπόμπαν Γιάνκοβιτς, ο μπασκετμπολίστας του Πανιωνίου, χτύπησε το κεφάλι του στην μπασκέτα".

"Με το που μπαίνεις στο αυτοκίνητο, πρέπει να φοράς αμέσως ζώνη. Δεν επιτρέπεται, οι μαμάδες να κρατάνε τα παιδιά στην αγκαλιά τους. Γιατί η μαμά, αν τρακάρει το αυτοκίνητο μέσα στην πόλη, μετατρέπεται σε μία σύνθλιψη 3 τόνων. Είναι σαν να βάζουμε το παιδί μεταξύ ενός τοίχου και ενός αυτοκινήτου κι από θέση στάσης, να ξεκινήσει ένα φορτηγό και να κάνει πίτα το μωρό. Είναι η ίδια δύναμη, η μαμά είναι σαν το φορτηγό εκείνη την ώρα. Αυτήν την εικόνα, με ένα παιδί ανάμεσα σε τοίχο και αυτοκίνητο, το κάνεις φιλμάκι και το βάζεις να παίζει στην τηλεόραση. Σκεφτείτε, ότι αν αυτό παίξει στην τηλεόραση, δεν θα υπάρξει μαμά που θα ξαναπάρει το παιδί της αγκαλιά στο αυτοκίνητο. Τα σποτάκια στο εξωτερικό, που έχουν αλλάξει τη ζωή των Ευρωπαίων, δεν είναι τόσο στη σύγκρουση, αλλά στο μετά τη σύγκρουση. Δεν με νοιάζει το πώς θα τρακάρουν, αν είναι εντυπωσιακό... γελάω, γιατί σήμερα τα παιδιά παίζουν στο διαδίκτυο... Είναι να δω, ότι μετά από αυτή τη βλακεία, θα μπει στο σπίτι το φέρετρο. Δεν υπάρχει χειρότερο πράγμα από το νεκροφίλημα παιδιού. Και οι πολίτες στην Ευρώπη νιώθουν έναν τρόμο και σκέφτονται, ότι δεν θέλουν να τους συμβεί αυτό. Αυτό πρέπει να γίνει κι εδώ".

"Χρειάζεται ένα σοκ διαρκείας, σε ώρες υψηλής τηλεθέασης. Η τηλεόραση επηρεάζει τους ανθρώπους, σαν παιδεία που ξεκινάει και τελειώνει από το σπίτι. Η παιδεία δεν διδάσκεται, είναι αντιγραφή αυτού που βλέπεις στο σπίτι. Και τα σποτάκια αυτά, αυτό είχαν ως στόχο. Να αλλάξουν οι άνθρωποι τις συμπεριφορές τους και μετά είτε σαν δάσκαλοι είτε σαν αστυνομικοί είτε σαν πολιτικοί να το κάνουν με περισσότερο ενδιαφέρον. Ανεξίτιλα καταγράφεται στο μυαλό ενός παιδιού αυτό που βλέπει μέχρι τα 6 του χρόνια. Έτσι είναι και οι τοπικές διάλεκτοι, ένα κρητικόπουλο ολοκληρώνει την ομιλία της κρητικής διαλέκτου του, μέχρι τα 6 του χρόνια. Κι αν πάς να μιλήσεις μαζί του πριν πάει στο Δημοτικό, είναι ένα Κρητικόπουλο. Αν τον αφήσω και φύγω και γυρίσω μετά από 20 χρόνια και έχει τελειώσει το πανεπιστήμιο κι έχει πάρει πτυχίο κι έχει μάθει ξένες γλώσσες, αυτός θα είναι πάντα ο Μανολιός το Κρητικόπουλο, γιατί δεν μπορεί να αποβάλει τις καταγραφές σε έναν άγραφο δίσκο, από την πρώτη του μέρα μέχρι τα 6 χρόνα του".

Ο Ιαβέρης είναι ένας μόνος, που φωνάζει χρόνια για τους κινδύνους και κυρίως για τις τραγικές συνέπειες των τροχαίων. Γιατί όμως δεν γίνεται κάτι σε συλλογικό ή εθνικό επίπεδο; Γιατί δεν κάνουν κάτι οι πολιτικοί, για να περιοριστεί η "γενοκτονία";

Γιατί αυτοί που διαχειρίζονται τη ζωή των πολιτών από κουτοπόνηρους πολίτες που τους έχουν διαλέξει με ιδιοτέλεια, για να βολευτούν και να εξυπηρετηθούν, στερούνται του ήθους. Είναι ένα κομμάτι στρεβλής σκέψης του ανάγωγου πολίτη και θέλουν να επιστρέψουν, αυτό που ο μάγκας ψηφοφόρος τους ζητάει. Κανένας Έλληνας πολίτης δεν ζήτηση προστασία της ζωής του και των παιδιών του από τα οδικά εγκλήματα. Αντίστροφα, έχετε ακούσει κανέναν από αυτούς τους καραγκιόζηδες, ότι θα γλιτώσουν τη ζωή των ψηφοφόρων τους από το οδικό έγκλημα; Υπόσχονται μόνο κάτι που έχει να κάνει με τις συντάξεις και τα λεφτά τους. Άρα, δεν μπορεί να υπάρξει διόρθωση, γιατί αυτοί που καλούνται να πάρουν αποφάσεις για τη ζωή των ανθρώπων είναι ανίκανοι, να διαχειριστούν τον εαυτό τους. Δείτε όλους τους υπουργούς πάνω στις μοτοσικλέτες και στα αυτοκίνητα, χωρίς κράνη και χωρίς ζώνη. Και οι ίδιοι συμμετέχουν στο κομμάτι της οδικής εξόντωσης και το βοηθάνε ακόμη περισσότερο, γιατί οι ίδιοι είναι πρότυπα. Και οι ίδιοι είναι ανίκανοι να προστατεύσουν τον εαυτό τους, αν τους συμβεί κάτι, πώς θα γλιτώσει για παράδειγμα ο Βαρουφάκης χωρίς κράνος ή ο πρωθυπουργός ο νυν ή ο προηγούμενος ή ο αστυνομικός, που μπαίνει χωρίς ζώνη στο αυτοκίνητο; Τι παράδειγμα δίνουν στα παιδάκια, όταν περνάει ένα περιπολικό και είναι πίσω ο ένστολος χωρίς ζώνη ξαπλωμένος; Απλώς του ενισχύει το λάθος που βλέπει από τον μπαμπά του και τον παππού του".

"Πρέπει να μαζέψουν οι μεγάλοι τις μαγκιές τους, για να γλιτώσουν τα παιδιά τους. Αυτό που χρειάζεται στους Έλληνες, είναι η αυτοεκτίμηση. Να σκεφτεί ο καθένας, πόσο σημαντικοί και αναντικατάστατοι και λατρεμένοι είναι για την οικογένειά τους. Πόσο τραγικό θα είναι, αν φύγουν από τη ζωή ή σακατευτούν για τους ανθρώπους τους. Ο Παντελής σήμερα, τι έμεινε στην οικογένειά του; Μόνο μία πίκρα στη μαμά, τον μπαμπά και τα αδέλφια του. Ο καθένας πρέπει, κάθε μέρα που φεύγει από το σπίτι του, κάνοντας μία σωστή αυτοεκτίμηση, να δεσμεύεται πριν κλείσει την πόρτα πίσω του και να παίρνει την απόφαση, ότι το απόγευμα θα ξαναφέρει στην αγκαλιά των παιδιών του, τον μπαμπά τους", καταλήγει. Ολόκληρη η ανάρτηση...

Αγαπητέ Θεέ

Μπορεί ένα δεκάχρονο αγοράκι που πάσχει από λευχαιμία να στέλνει γράμματα στον Θεό κι αντί να αποθηκεύεις θλίψη, να γελάς; Να γελάς μέχρι την τελευταία σελίδα, γιατί εκεί με μια εκκωφαντική και τραγικά σύντομη πρόταση ο συγγραφέας ανακοινώνει τον θάνατο του μικρού Όσκαρ. Ο συγγραφέας, Έρικ Εμμάνουελ Σμιτ, με μια 95σέλιδη νουβέλα που απαρτίζεται από γράμματα που απευθύνονται στο Θεό, μας χαρίζει ένα μυθιστορηματικό θησαυρό αγάπης για τη ζωή.

Η καθημερινότητα του μικρού ήρωα είναι ποτισμένη με την ανεμελιά κάθε μικρού ανθρώπου που έχει μπροστά του ολόκληρη ζωή να ζήσει. Μια ζωή όμως που εδώ έχει σαφή ημερομηνία λήξης και γι’ αυτό συμπυκνώνεται ως προς τα νοήματα της στην κάθε στιγμή, στην κάθε ώρα, σε μια κίνηση ή μια απλή κουβέντα, σε ένα απλό καληνύχτισμα στον Θεό. Ο άνθρωπος που ξεκλειδώνει αυτή την προοπτική είναι η θεία Ροζ, ένα υπέροχο πλάσμα του οποίου η ταυτότητα αποκαλύπτεται στο τέλος, όταν πια δεν υπάρχει αγωνία για απαντήσεις ή απονομή δικαιοσύνης.

Κι αν ο μικρός Όσκαρ δεν καταφέρνει να ζήσει παρά λίγες μέρες μέσα από τις σελίδες του βιβλίου, πώς γίνεται να πεθαίνει υπέργηρος, μετά τα εκατό του χρόνια; Η απάντηση προϋποθέτει την ανάγνωση του βιβλίου όπου η θεία Ροζ με έναν ευφάνταστο τρόπο που αναγνωρίζουν μόνο οι γενναιόδωρες κι αισιόδοξες ψυχές, μαθαίνει τον μικρό ήρωα να μετρά τη ζωή αλλιώς. Και σε αυτή τη διαφορετικότητα κρύβεται η μεγάλη έκπληξη που νιώθει ο αναγνώστης να πλημμυρίζεται από συναισθήματα, όχι άγνωστα μα ξεχασμένα καθώς τα χρόνια περνούν, που έχουν να κάνουν με την αθωότητα, την αγάπη, την πληρότητα, την αλήθεια και το θάρρος.

Τα γράμματα στον Θεό, είναι η συνομιλία του καθενός από εμάς που κουβαλά εντός του το παιδί που ήταν κάποτε. Η άφθαρτη κι άγια παιδικότητά μας μπορεί να δει τον κόσμο διαφορετικά, να συγκινείται με ένα απλό άγγιγμα αγάπης, να μαθαίνει να μοιράζεται, να δικαιολογεί την ανεπάρκεια του άλλου, να γνωρίζει εν τέλει να αγαπά τους άλλους αλλά και τον κόσμο ολόκληρο όπως είναι κι όχι όπως θα θέλαμε να είναι.

Θα ήταν περιττό να απομονώσουμε κάποια από τα πολύ ευφάνταστα και αριστοτεχνικά γραμμένα αποσπάσματα του έργου. Θα ήταν ωστόσο παράλειψη να μην αναφέρουμε τον ευρηματικό τρόπο με τον οποίον ο Σμιτ κατάφερε να παρουσιάσει την αξία του χρόνου ως απαραίτητης προϋπόθεσης για την αξιολόγηση της ποιότητας της ζωής του καθενός. Θα κάνουμε λοιπόν μόνο μια εξαίρεση, ίσως όχι την πιο αντιπροσωπευτική όλου του βιβλίου. Σε έναν διάλογο λοιπόν για το τι συνιστά το μυστήριο στην ζωή των ανθρώπων, η θεία Ροζ αναφέρει πως τα πιο σημαντικά πράγματα στη ζωή δεν θα τα βρεις γραμμένα στα λεξικά. Ο διάλογος που ακολουθεί είναι χαρακτηριστικός :
«Θέλετε να πείτε ότι για τη "Ζωή" δεν υπάρχει λύση;»
«Θέλω να πω ότι για τη "Ζωή" υπάρχουν πολλές λύσεις και, άρα, καμία.»
«Εγώ, αυτό που πιστεύω, θεία Ροζ, είναι ότι η μόνη λύση για τη ζωή είναι το να ζεις.»

Είναι βέβαιο πως το τέλος του βιβλίου είναι ιδιαίτερα συγκινητικό. Το τελευταίο γράμμα στον Θεό το γράφει η θεία Ροζ. Εκεί μας αποκαλύπτει κάποια από τα μυστικά της συνομιλίας του Θεού με τον Όσκαρ, αφήνοντάς μας μια γλύκα από τούτη την συνομιλία, πλημμυρισμένη από ξεχασμένα μυστικά της νιότης μας και από τα όνειρα με τα οποία κάποτε βλέπαμε πεντακάθαρα τον κόσμο.

Τα τελευταία λόγια δεν θα μπορούσαν να είναι άλλα από του Όσκαρ στον Θεό, λίγο πριν πεθάνει: «Κατάλαβα ότι ήσουν εδώ• ότι μού ’λεγες το μυστικό σου! Κοίτα κάθε μέρα τον κόσμο σαν να ’ταν η πρώτη φορά».

Το «Αγαπητέ Θεέ» του Έρικ Εμμάνουελ Σμιτ κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Opera Ολόκληρη η ανάρτηση...

Το Γνώθι Σεαυτόν

Ήμουνα τότες – ζούσα σε μία διαρκή μέθη – μια κραιπάλη φαντασιώσεων σ’ έναν ανανεούμενο ενθουσιασμό -ήμουνα ακατάβλητος.
Με το τίποτα άναβα, έπεφτα σε μία κατάσταση έκστασης, που μόνο με καταληψία μπορούμε να την παρομοιάσουμε και να τη συγκρίνουμε -με τίποτα άλλο- παρά μονάχα ίσως, στον τομέα τον νευρικό, με μια έπαρση, μια υπερένταση και μιαν υπερευαισθησία υπερβολική.
Ήμουνα συνεπαρμένος από το κάθε τι, μια γωνιά του δρόμου, ένα φως λοξό, μια ματιά, ένα σύννεφο άσπρο πάνω στο μπλε του κοβαλτίου, μια γάμπα γυναικεία λίγο ξέσκεπη, ένα χαμόγελο, ένα κλείσιμο του ματιού, ό,τι γινότανε, ήτανε για μένα μια αποκάλυψη -ένα άνευ προηγουμένου- μια ανάσταση.
Μέσα σ’ αυτό το ξεφρένιασμά μου, γεννήθηκε το σκουλήκι και μεγάλωσε και θέριεψε κι όταν το είδα, ήτανε πια αργά και με κατάπιε, μ’ έκανε μια χαψιά.
Έτσι χάθηκε ο απατηλός παράδεισος που είχα ζήσει τότες -χάθηκε η Εύα και το φίδι και το μήλο- κι έμεινα με γύρω μου μονάχα μαύρες κουρτίνες, μαύρες κι αδιαπέραστες που με τριγύρισαν κι έμαθα σιγά σιγά τι ήμουνα, ποιος ήμουνα και, κυρίως ποιος δεν ήμουνα -που νόμιζα πριν πως ήμουνα.
Κι ήρθε τότες κι έκατσε μέσα μου καλά κι άρχισε να γνέθει σαν το μαλλί το πρόβιο το ακατάστατο -το γνώθι σεαυτόν- κι αντικατέστησε το γνώθι των άλλων που με τόση υπερηφάνεια πίστευα πως είχα.

Από το «Γνώθι Σεαυτόν», του Νάνου Βαλαωρίτη, περ. Το Δέντρο, τ. 29 (9/1982)] Ολόκληρη η ανάρτηση...

Δυο λόγια για την ημέρα των Τριών Ιεραρχών

Προέλευση: blogvirona.blogspot.gr

Θανάσης Ν. Παπαθανασίου

Δρ. Θεολογίας, εκπαιδευτικός

Ομιλία του γράφοντος, ως Προέδρου της Δημοτικής Επιτροπής Παιδείας του Δήμου Βύρωνα, προς τους εκπαιδευτικούς των σχολείων του Δήμου Βύρωνα, την Παρασκευή 30 Ιανουαρίου 2015 (εκδήλωση του Δήμου).

Με τα δυο λόγια που θα πω, θα ζητήσω να αναμετρηθούμε με τη μνήμη μας. Λέω «να αναμετρηθούμε», διότι η μνήμη είναι περίεργη δύναμη του ανθρώπου. Μπορεί να γίνει ευλογία, μπορεί να γίνει και κατάρα. Κατάρα γίνεται όταν με κρατά αιχμάλωτο στο παρελθόν, ευλογία γίνεται όποτε φωτίζει τον βηματισμό μου στο τώρα.

Θέλοντας, λοιπόν, να αναφερθώ στη γιορτή των Τριών Ιεραρχών, δεν θα σας ζητήσω να στρέψουμε τη μνήμη μας στο παρελθόν· ούτε όμως και να αδειάσουμε από μνήμη. Σας ζητώ να στρέψουμε τη μνήμη μας στο μέλλον.

Κοντεύουν 30 χρόνια από την ημέρα που ξεστομίστηκε μια φράση με τεράστιο φορτίο, μια φράση η οποία σηματοδότησε τις εξελίξεις στην Ευρώπη και σε ολόκληρο τον κόσμο. Είναι η φράση της Μάργκαρετ Θάτσερ, πρωθυπουργού τότε της Μεγάλης Βρετανίας, «Δεν υπάρχει κοινωνία. Υπάρχουν μόνο άτομα». Είναι το σλόγκαν του νεοφιλελευθερισμού και των δυνάμεων οι οποίες, ακριβώς στις μέρες μας, σπάζουν την έννοια του κοινωνικού, αποσαθρώνουν τις συλλογικές ταυτότητες, και στα θρύψαλά τους αφήνουν μονάχα ιδιωτικές τροχιές: ιδιωτική ευημερία ή ιδιωτική εξαθλίωση. Ιδιωτικές ευημερίες, που χτίζονται πάνω σε ιδιωτικές εξαθλιώσεις.

Αν τους Τρεις Ιεράρχες δεν τους κάνουμε άνευρα σύμβολα, αλλά αντέξουμε να ακούσουμε τη φωνή τους, θα ακούσουμε έναν λόγο επαναστατικό, εντελώς επίκαιρο, μια στάση ζωής σε ρήξη με ό,τι ψευτίζει τον άνθρωπο. Οι πόλεις, είχε πει ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος, είναι γεμάτες από άγιες τράπεζες. Όχι όμως απλώς από πέτρινες άγιες τράπεζες μέσα στις εκκλησίες. Έμψυχες άγιες τράπεζες, κορυφαίες άγιες τράπεζες –είπε– είναι οι εξαθλιωμένοι και οι περιθωριακοί που ζουν στα βρωμερά σοκάκια. Αυτοί, τα υποπροϊόντα σήμερα του νεοφιλελευθερισμού, στην οπτική των Τριών Ιεραρχών γίνονται οι ύψιστες φανερώσεις του ίδιου του Χριστού. Στην οπτική του Χρυσοστόμου, του Βασιλείου, του Γρηγορίου, η μεταφυσική πίστη και η αλληλεγγύη δεν βρίσκονται σε αντίθεση, αλλά ακριβώς το αντίθετο: σε εντελή όσμωση.

Τι είναι για μένα ο άλλος; Τι είναι ο ξένος και ο διαφορετικός; Ενόχληση; Απειλή; Όρος της ύπαρξής σου, απαντούν οι Τρεις Ιεράρχες. Και αναπτύσσουν μιαν ανθρωπολογία, όπου η μοναδικότητα του κάθε προσώπου δεν σημαίνει άτομο περίκλειστο στα συστατικά του, αλλά υποκείμενο που αληθεύει μόνο στο βαθμό που αγαπητικά ανοίγεται στον άλλον. Μια ανθρωπολογία οικουμενική, πανανθρώπινη, που δεν αναγνωρίζει περιούσιους λαούς και ανώτερα έθνη, αλλά μόνο ανθρώπους, παιδιά του ίδιου Θεού. Απέναντι σ’ αυτή την ανθρωπολογία (στην οποία ουσιαστικά ανταμώνουν όλοι οι άνθρωποι που έχουν έγνοια για το δίκιο και την αδελφοσύνη), ορθώθηκε κατά τον 20ό αιώνα το δαιμονικό: το σκοτάδι που χωρίζει τους ανθρώπους σε πλήρεις τάχα ανθρώπους και σε υπανθρώπους. Μόλις προχθές συμπληρώθηκαν 70 χρόνια από την απελευθέρωση του Άουσβιτς. Αλλά κι αυτό, δεν είναι ένα κλεισμένο παρελθόν. Οι βρικόλακες του ναζισμού εγείρονται από τους τάφους τους και διεκδικούν ψυχές – πάνω απ’ όλα, ψυχές νεανικές. Τι έχουν γράψει οι εγχώριοι εκπρόσωποί τους σε ένα μανιφέστο με τίτλο «Η Άρεια θρησκευτικότητα»; Χλευάζουν τον Χριστιανισμό και καταλήγουν: «Τον Χριστιανισμό χαρακτηρίζει η μεσσιανική ελπίδα, […] η προκατάληψη υπέρ των ‘καταπιεσμένων’ […]. Γι’ αυτό ο Χριστιανισμός είναι ο μπολσεβικισμός της αρχαιότητας».

Φίλες και φίλοι, αγαπητοί συνάδελφοι,

έχουν μεγάλη σημασία οι κοινοί εορτασμοί, αν δεν βαλτώνουν σε φιέστες. Οι κοινοί εορτασμοί είναι (οφείλουν να είναι) οι μέρες στις οποίες η κοινωνία ανασαίνει στον δημόσιο χώρο, για να συνευρεθούν οι άνθρωποι, να συζητήσουν, ακόμα και να διαφωνήσουν. Και, πάντως, όχι να πνιγούν μοναχικά, σε ατομικές τροχιές. Είναι χαρακτηριστικό ότι τα τελευταία χρόνια η γιορτή των Τριών Ιεραρχών έχει γίνει θολό τοπίο, ολίγον αργία και ολίγον εργάσιμη, ολίγον γιορτή και ολίγον κενό, ούτε γιορτή ούτε κενό. Για τους λόγους που προανέφερα, θεωρώ καταστροφική (αλλά βολική για τον νεοφιλελευθερισμό) την απεμπόληση εορτών, και μάλιστα τέτοιων σαν τη σημερινή. Μιλώ ευθέως και ειλικρινά. Δεν έχει να κάνει με την πίστη ή με την απιστία καθενός από μας. Έχει να κάνει με την ανάγκη ενός φόρουμ για την παιδεία. Και είναι ωραίο, που η σημερινή γιορτή έχει ονοματεπώνυμο (τα ονόματα των Τριών Ιεραρχών), διότι οι διαδρομές των ανθρώπων δεν γίνονται με αριθμούς, όπως οι δρόμοι των αμερικάνικων μεγαλουπόλεων. Γίνονται με ονόματα, με καημούς, με αίμα λαών, με προσφυγιά, με αγώνες. Ο Μ. Βασίλειος έγραψε πύρινο λόγο «Κατά Τοκιζόντων», πράγμα που σημαίνει κριτική στο χρηματοπιστωτικό σύστημα της εποχής του. Ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος πέθανε στην εξορία, κατατρεγμένος από την αυτοκρατορική εξουσία στη οποία ασκούσε κριτική, και από την πλουτοκρατία της Κωνσταντινούπολης, η οποία υποστήριζε ότι η ανέγερση λεπροκομείου θα υποβάθμιζε την αξία των ακινήτων της. Ο άγιος Γρηγόριος παραιτήθηκε από τον πατριαρχικό θρόνο, λόγω της έχθρας φανατικών χριστιανών. Είναι ωραίο που πορευόμαστε με ζωντανές παρακαταθήκες αληθινών ανθρώπων: του Δημήτρη Γληνού, της Ρόζας Ιμβριώτη, του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη, του Τάσου Λειβαδίτη… Όχι για να ομογενοποιηθούμε. Αλλά για να θρέψουμε το κοινωνικό. Δεν γίνεται να πορευτούμε στην ιστορία με άδειες αποσκευές!

Οι δάσκαλοι έχουμε ένα φορτίο ιδιαίτερο. Να μάθουμε στους μαθητές μας όχι τι να σκέφτονται, αλλά να σκέφτονται. Άσκηση στον στοχασμό, άσκηση στην ευθύνη, άσκηση στην αμφισβήτηση. «Μη αποκνήσωμεν προς την έρευναν» (: Μη βαρεθούμε, μην κουραστούμε να ερευνούμε). Και «επειδή δυσθήρατος η αλήθεια, πανταχόθεν ημίν εξιχνευτέα» (: Επειδή δύσκολα συλλαμβάνεται η αλήθεια, απ’ όλες τις μεριές πρέπει να την αναζητάμε): Λόγια του Μ. Βασιλείου. Μια παιδεία που θα μαθαίνει τα παιδιά μας να μη γίνονται δούλοι, μια παιδεία που δεν θα κάνει τον άνθρωπο διεκπεραιωτή, αλλά θα τον ικανώνει να ‘ναι στοχαστής όποια δουλειά κι αν κάνει, είναι το νερό που χρειάζονται οι οδοιπορίες μας. «Μην αμελήσετε», μας είχε πει ο Μιχάλης Κατσαρός. «Πάρτε μαζί σας νερό. Το μέλλον μας θα έχει πολύ ξηρασία».

«Μη αποκνήσωμεν προς την έρευναν». Να το πω διαφορετικά; Ο ίδιος ο Γρηγόριος ο Θεολόγος μου ζητάει να το πω διαφορετικά. Ο ίδιος είχε υπογραμμίσει τη δυνατότητα του ανθρώπου, «καινοτομείν τα ονόματα». Να μιλά, δηλαδή, στο σήμερα με γλώσσα δημιουργική, δροσερή, σημερινή. Σαν τροπάριο, λοιπόν, στη σημερινή γιορτή, εγώ θα έβαζα τους στίχους ενός σημερινού δημιουργού, του Γιάννη Αγγελάκα. Και μου αρέσουν, διότι δεν είναι στίχοι αυτοδοξαστικοί, αλλά μας βάζουν μπροστά στο υπεροχότερο δίλημμα του ανθρώπου: στο δίλημμα μεταξύ ευθύνης και μιζέριας:

«Βγήκες στον δρόμο, κι άρχισες να σκούζει και να λες
πως γρήγορα κουράστηκες για ‘κει που `χες να πας.
Μα οι βαλίτσες που φορτώθηκες είναι όλες αδειανές.
Πες μου, γιατί
πες μου, γιατί
γιατί τις κουβαλάς;». Ολόκληρη η ανάρτηση...

Η αιωνιότητα

Η αιωνιότητα είναι ποιότητα, δεν είναι ποσότητα, αυτό είναι το μεγάλο, πολύ απλό μυστικό.

Από τα "Τετρακόσια γράμματα του Καζαντζάκη στον Πρεβελάκη", εκδόσεις Καζαντζάκης Ολόκληρη η ανάρτηση...

Πολιτισμός ανόργανης ύλης

Στην ταινία «Η πηγή της ζωής» (The Fountain), σε μια από τις τελευταίες σκηνές της σπονδυλωτής ταινίας ο ήρωας γιατρός Τόμι Κρέο, αφού έχει πασχίσει μέσω εξαντλητικών επιστημονικών μελετών, να εντοπίσει το γιατρικό του καρκίνου, ώστε να θεραπεύσει τη λατρεμένη του σύζυγο, Ίζι, βρίσκεται πάνω από το μνήμα της την ώρα της κηδείας. Προσπαθώντας να εννοήσει το νόημα της ύπαρξης και τη σημασία της αγάπης για τη ζωή θα καταλήξει σε κάτι που του έμαθε η ίδια η γυναίκα του, πως τώρα, με τη ταφή της, το σώμα της θα αλλοιωθεί, θα εμπλουτίσει το χώμα κι αυτό θα γίνει λίπασμα για τα φυτά και τα δέντρα που με τη σειρά τους θα καρπίσουν και θα προσφέρουν τροφή σε άλλους οργανισμούς. Η ύπαρξη έτσι μοιράζεται, ταξιδεύει μέσα στους αιώνες και αποκτά νόημα μεγαλύτερο από αυτό που χωρά στην ημερομηνία ενός τάφου.

Αυτή τη σπονδυλωτή ταινία ύμνο για τη ζωή θυμήθηκα κλείνοντας τα δελτία ειδήσεων στην τηλεόραση και τους καυγάδες που παρέλασαν σε αυτή για το σύμφωνο συμβίωσης και το δικαίωμα στην αποτέφρωση. Ζήτω τα ανθρώπινα δικαιώματα! Ζήτω ο selfie πολιτισμός μας! Επιτέλους εκπολιτιστήκαμε, αδερφές και παλικάρια φιληθείτε ελεύθερα μες στη Βουλή, ιερείς καταδικάστε απρόσωπα, εσείς ως αναμάρτητοι ρίξτε πρώτοι τον λίθο, ο Νίτσε ήταν πιο σοφός, κάτι ήξερε, ο Θεός πέθανε, ας αποτεφρωθούμε με τυμπανοκρουσίες, εδώ ολόκληροι νησιώτες βγάζουν φωτογραφίες την ώρα που βοηθούν πρόσφυγες για να αθροίσουν likes στον ιστολογαριασμό του facebook, εμείς θα μείνουμε πίσω; Όλα για τη δημοσιότητα, όλα για την πάρτη μας, τα πάντα επιτρέπονται, όλα για έναν, εμάς.

Γράφω τα παρακάτω με την ελπίδα πως ο όποιος αναγνώστης θα μπορεί να διακρίνει την διαφορετικότητα της άποψης. Δίχως να προσβάλει κανείς τον οποιονδήποτε, αποδεχόμενος με σεβασμό τη διαφορετικότητά του αλλά αναγνωρίζοντας πως αυτή η διαφορετικότητα μπορεί να εκφράζεται δίχως αλληλοκατηγορίες, χωρίς υπονοούμενα και βρισιές. Υπάρχει διάλογος; Ξέρουμε, μπορούμε να συνομιλήσουμε, γίνεται να καταλήγουμε κάπου ή μόνο να ακούμε τους παράλληλους μονολόγους μας; Γράφω αδυνατώντας να ερμηνεύσω θετικά το σύμφωνο τον θόρυβο γύρω από το σύμφωνο συμβίωσης, το δικαίωμα στην αποτέφρωση αλλά και τους τηλεοπτικούς σωτήρες που κατέκλυσαν το διαδίκτυο. Γράφω αναγνωρίζοντας την άρνηση όσο και τον σεβασμό στο διαφορετικό. Τίποτε λιγότερο και τίποτε περισσότερο.

Το σύμφωνο συμβίωσης φαντάζει στα μάτια μου σαν αυτό το βήμα που δεν παράγει τίποτα. Ακριβώς όπως και η στάχτη του νεκρού που αποτεφρώθηκε. Δυο άνθρωποι δεσμεύονται με μια συμφωνία δίχως να παράγουν ζωή. Δεν είναι αυτό το κριτήριο. Τι είδους συμφωνία απαιτείται για να συνταιριάξει τη ζωή δυο ανθρώπων όταν δεν υπάρχει καμία διάθεση να δημιουργήσουν οικογένεια; Κι ας μην πει κάποιος για την υιοθέτηση παιδιών από ομόφυλα ζευγάρια γιατί αυτό είναι κάτι που ξεπερνά τη δυνατότητά μου να το παρακολουθήσω. Δεν μπορώ να το δικαιολογήσω. Για μένα είναι αφύσικο. Αν κάποιος μπορεί και το χωρά υπεύθυνα στη ζωή του καλά κάνει. Αυτός σίγουρα θα ξέρει τι θα πει και στο παιδί που θα αναθρέψει. Για ποιο λόγο να μην αρκεί ένα δικαστικό σύμφωνο, μια επίσημη πράξη κληρονομιάς για τα όποια κληρονομικά δικαιώματα και να βαφτίζουμε την όποια τέτοια σχέση ως σχέση ζωής, ως οικογένεια; Δεν είναι άδικο για όλους; Μια σχέση είναι λειψή όταν οι άνθρωποι της μοιράζονται αυτό που είναι ή αυτό που έχουν; Για να το προχωρήσουμε αυτό που είναι ή που δεν είναι; Αυτό που έχουν ή αυτό που δεν έχουν; Γιατί μου φαίνεται πως δίπλα στις νεαρές κουκλίτσες που μπλέκουν με πάμπλουτους υπερήλικες θα χωρέσουν πλέον και νεαροί σύντροφοι δίπλα σε υπερήλικες ομόφυλους προς εξασφάλιση αμφοτέρων.

Το ενοχλητικό ωστόσο, δεν είναι αν πρέπει να γίνει νόμος ή όχι, δε νομίζω να έχει και τόση σημασία ή αν θα ασχολούνταν κανείς εάν δεν πούλαγε τόσο πολύ στα κουτσομπολίστικα τηλεπεριοδικά. Το ενοχλητικό είναι η τεράστια δημοσιότητα που πήρε το θέμα κι από την πλευρά των υποστηρικτών κι από την πλευρά των πολεμίων. Λες κι όλα στην Ελλάδα γίνονται εν ονόματι μιας δημοσιότητας, όλα για μια φωτογραφία, για μια δημοσιοποίηση, για μια εντύπωση, εν τέλει. Ποιος κερδίζει τη μάχη είναι το ζητούμενο και με ποιο κόστος. Η νεοελληνική μας βιοτή μπορεί να μην παράγει πολιτισμό, παράγει όμως εντυπώσεις. Κι εκεί πρέπει να δώσουν όλοι τον καλύτερό τους εαυτό. Τον καλύτερο τους εαυτό! Αυτόν που πίσω από τον άνθρωπο που τελεί ένα Μυστήριο, καταδικάζει και στέλνει στην κόλαση κάποιους που είναι σαν κι αυτόν. Αδέρφια (ακούγεται υποτιμητικό). Αυτό τον εαυτό που πλημυρισμένος από κόμπλεξ στέκεται στη Βουλή για να αστράψουν τα φλας την ώρα που φιλιέται με τον ομόφυλό του και την επομένη ντύνεται με τα ράσα που βρίζει για να ειρωνευτεί έξω από τη Μητρόπολη. Αν αυτό δεν είναι κομπλεξισμός τότε τι; Αυτός που μιλά για ανθρώπινα δικαιώματα μέσα από βρισιές και προσβολές, αυτός που δεν αναγνωρίζει να κάνει διακρίσεις, να βάζει όρια ή να υπηρετεί μιαν ηθική. Δίχως κανόνες είναι όλα ευκολότερα. Ας ονομάσουμε την ευκολία ελευθερία, ας δώσουμε στο τίποτα μιαν υπόσταση, ας το κάνουμε από τίποτα κάτι, αυτό μετρά, έτσι πια θα μετράμε κι εμείς.

Ο πολιτισμός μας όμως δεν αρκείται σε αυτά. Δεν ξέρει να γεννά κάτι, να δίνει, να παράγει. Μόνο να του δίνουν, μόνο να χαίρεται, (ή καλύτερα να ηδονίζεται;), να υπάρχει μόνο για τον εαυτό του κι όταν πεθαίνει να σβήνουν τα πάντα, ποιο το νόημα στον κόσμο εάν εγώ δεν είμαι ανάμεσά του; Στάχτη να γίνουν όλα στάχτη κι εγώ. Ούτε λίπασμα για τα σκουλήκια για τα λουλούδια που θα ανθίσουν, για τους καρπούς των δέντρων; Όχι. Τέφρα, στάχτη, ανόργανη ύλη. Αφού θα γυρίσω στην ανυπαρξία, τι άλλο μπορεί να υπάρξει στο μηδέν; Αν όλα δεν με υπηρετούν ας χαθούν. Ούτε το μνήμα, ούτε να με θυμούνται, ούτε ως ανάμνηση, μια σκέψη, μια ανάρτηση στο facebook κι ως εκεί. Δεν θα γίνω εγώ σαν όλους τους άλλους τροφή για τα σκουλήκια, δεν έμαθα να δίνω, δε ξέρω να μοιράζομαι, τι θες; Τι ζητάς; Εδώ δεν έγινα φωτιά όσο ζούσα να θερμάνω τους άλλους ή να φωτίσω τη ζωή τους, τώρα ας καώ για πάρτη μου. Η παραισθητική μου ζωή έτσι με έμαθε να κάνω.

Ολοκληρώνοντας τις εικόνες του πολιτισμού ανόργανης ύλης έφερα στο νου μου την πρόταση για το νόμπελ ειρήνης στους νησιώτες για τη συμπαράσταση στους πρόσφυγες. Προσπαθούσα να χωνέψω το πόσο αδικούμε τους λίγους εκείνους αληθινούς ήρωες των νησιών που μένουν στην αφάνεια, πίσω από τα φώτα της δημοσιότητας, που βοηθούν κρυμμένοι από κάμερες και αναρτήσεις στο instagram ή στο twitter. Τη στιγμή που για να ξεφύγουμε από μια χολιγουντιανή αντίληψη της πραγματικότητας ντυνόμαστε ρόλους σωτήρων, δήθεν σωτήρων. Δίνοντας ένα ενδιαφέρον, μια ταυτότητα φιλανθρωπίας στην μέχρι χθες ισοπεδωμένη ζωή μας, φοράμε τη μάσκα του αγωνιστή, του φιλάνθρωπου, του ακτιβιστή που επιτέλους ζει την περιπέτεια των ταινιών δράσης, κάποιας δράσης, (δράσης έστω), το σενάριο καλύτερα από το φάντασμα της ζωής που επιθυμούσαμε πριν πεθάνουμε. Ε, αυτή η καθημερινότητα δεν αξίζει έναν τριψήφιο (τουλάχιστον) αριθμό likes το facebook και ένα όσκαρ καλύτερης ξένης ταινίας, συγγνώμη, ένα νόμπελ ειρήνης; Όχι κυρίες και κύριοι, δήθεν φιλάνθρωποι και τζάμπα πολιτισμένοι. Στον πολιτισμό των παππούδων και των γιαγιάδων μας δε χωρά καμία ανταμοιβή και καμία γνωστοποίηση. Δεν υπάρχουν φλας, φωτογραφίες, κάμερες και δημοσιογράφοι δίπλα σε χολιγουντιανές τηλεπερσόνες. Χωρά μόνο μια πράξη εκκωφαντικά απλή, μια βοήθεια που δε χρειάζεται διαφήμιση για να είναι Προσφορά. Η δωρεά των προγόνων μας δεν προϋπόθετε κανέναν μηχανισμό εντυπώσεων. Ο πολιτισμός τους ήταν η καθημερινότητά τους, το πώς μιλούσαν και το πώς πρόσφεραν την φιλοξενία, όχι το πώς έφτιαχναν για το θεαθήναι το σήμα της ειρήνης με σωσίβια.

Μπορεί να ακούγεται υπερβολικό αλλά ο πολιτισμός των ομόφυλων ζευγαριών, των αποτεφρωμένων νεκρών, των τηλεοπτικών ακτιβιστών δεν παράγει τίποτα. Στάχτη, ανόργανη ύλη, το τίποτε από το τίποτε για το τίποτε. Κι εμείς προσπαθούμε αυτό το τίποτα να το κάνουμε σημαντικό, να του δώσουμε μια ταυτότητα ένα λόγο να υπάρχει για να χωρέσουμε μέσα σε τούτο κι εμείς ως νόημα, πώς αλλιώς να δικαιολογηθεί μια ζωή που το μεγαλύτερό της ταξίδι είναι γύρω από τον εαυτό της; Ερήμην της δεν ανήκουμε πουθενά. Κι αυτό είναι ανυπόφορο και κάνει και τη ζωή μας ανυπόφορη. Σε ένα καταπληκτικό δημοσίευμα ο Χρήστος Βακαλόπουλος αναρωτιόταν τι μας χρειάζεται σήμερα ο Παπαδιαμάντης κι έδινε την παρακάτω απάντηση. Νομίζω ιδανικότερος επίλογος για τον πολιτισμό της ανόργανης ύλης δεν θα μπορούσε να υπάρξει: «Η εποχή βοά για την ανάγκη μιας ψευδοκατασκευής, μιας παραισθητικής ζωής, ενός τέλειου σεναρίου που θα σφίξει τον σύγχρονο κόσμο στα πλοκάμια του και θα τον αποτελειώσει μέσα στη νάρκη της ηδονής. Εμείς οι ίδιοι έχουμε προσχωρήσει σ’ αυτή την αισθητική αντιμετώπιση των πάντων, σε μια σεναριακή αντίληψη της πραγματικότητας, δεν πιστεύουμε σε τίποτα η μάλλον πιστεύουμε βαθύτατα ότι συμμετέχουμε σε μια πλοκή που καθρεφτίζει τον εαυτό της και μόνο. Οι σύγχρονοι τύραννοι μας, τα μέσα μαζικής ενημέρωσης, διαμορφώνουν έναν κόσμο – λαβύρινθο όπου η απλούστερη ανθρώπινη δραστηριότητα ανάγεται σε κάποιο μηχανισμό εντυπώσεων με μοναδικό σκοπό τη σαγήνη. Η ζωή μας δεν μας αφορά, το μόνο που μας ερεθίζει είναι μια άλλη ζωή που θα μπορούσαμε να ζήσουμε, δεχόμαστε από παντού προτάσεις σεναρίων για το φάντασμα της ζωής που επιθυμούμε και τις συζητάμε μέχρι να πεθάνουμε». (Από τη συλλογή κειμένων του Χρήστου Βακαλόπουλου με τίτλο: Από το χάος στο χαρτί, εκδόσεις Εστία). Ολόκληρη η ανάρτηση...

Έρωτας ή τίποτα

Κι ο τίτλος από μόνος του είναι διαφήμιση. Ο Δημήτρης Καραγιάννης, παιδοψυχίατρος – ψυχοθεραπευτής, διευθυντής του Κέντρου Παιδοψυχικής Υγιεινής και ιδρυτής του θεραπευτικού και εκπαιδευτικού ινστιτούτου «ΑΝΤΙΣΤΙΞΗ» σημειώνει πως τον αντέγραψε από κάποιον τοίχο των Αθηνών που κάποιος ευφάνταστος άγνωστος το κοινοποίησε με μορφή λεκτικής επανάστασης προς όφελος όλων ημών. Το βιβλίο έφτασε στα χέρια μου με μεγάλη περιέργεια και έκπληξη. Να μιλήσει κάποιος για τον έρωτα αντί να τον ζει; Τι να περιγράψουν τα λόγια, τι κατευθύνσεις να δώσουν μπροστά σε αυτό το άνευ λόγων θαύμα που ζει κάποιος βιωματικά με τη μετοχή του σε τούτο ο δώρο; Κι όμως! Η διάψευση από την ανάγνωση του βιβλίου ήταν πανηγυρική. Σελίδα σελίδα ο συγγραφέας κατέθετε την κλινική του εμπειρία και πρόταση από την ευκαιρία να δούμε τον έρωτα όχι ως ένα απλό συναίσθημα που προκύπτει κάτω από συγκεκριμένες συνθήκες, αλλά ως μια μοναδική δυνατότητα να ενσαρκώσει κανείς βιωματικά το νόημα της ύπαρξης.

Η πρώτη εύστοχη παρατήρηση του συγγραφέα είναι η διαίρεση ανάμεσα στον ερωτικό και στον ερωτευμένο άνθρωπο. Η ζυγαριά κλίνει ασφαλώς υπέρ του πρώτου. Άλλωστε η «παραίτηση» από το να είμαστε ερωτικοί να οδηγεί στην παραίτηση από την ίδια τη ζωή. Έτσι, η παραίτηση από το να είμαστε ερωτικοί οδηγεί στο τίποτα, που είναι το άδειο. Η απουσία, η εγκατάλειψη, η ανυπαρξία, ο θάνατος. Όπου η εμπειρία των αδιέξοδων σεξουαλικών επαφών δίχως έρωτα γίνεται η αφορμή για την αναζήτηση του έρωτα που θα αφορά όλην την ύπαρξη.

Στο προλογικό του σημείωμα ο Καραγιάννης γράφει και τα εξής: «Οι ερωτικές σχέσεις που δεν γνωρίζουν να ανανεώνονται, ενώ αναζητούν την ευχαρίστηση, οδηγούνται στην απογοήτευση. Η φθορά από τον αμείλικτο χρόνο που σημαδεύει το σώμα, την ψυχή και τις σχέσεις μοιάζει να είναι το μόνο στοιχείο που καθορίζει τις ζωές πολλών ανθρώπων, που με έναν αυτοκαταστροφικό αυτόματο πιλότο οδηγούνται στην προκαθορισμένη ήττα… Όμως, μέσα από χιλιάδες ώρες θεραπευτικών συνεδρίων με ζευγάρια που δεν αποδέχονται τη φθορά ως οδηγό στη σχέση τους και αναζητούν μιαν άλλη πορεία που περιέχει την έκπληξη, την τρυφερότητα και τον ανατροφοδοτούμενο έρωτα μου δίνουν το δικαίωμα, αλλά και την ευθύνη να μοιραστώ την εμπειρία μου. Με το θέμα του έρωτα ως ζητούμενο που δεν μπορεί να θεωρηθεί ποτέ ως περαιωμένο, αφού αποτελεί μια ζωντανή διεργασία στην οποία προστίθενται νέα δεδομένα. Με τις καταγραφές να αποτελούν αφορμή για περαιτέρω αναζήτηση, αφού τα ερωτήματα δεν απαντιούνται οριστικά γιατί εγείρουν νεώτερα».

Παρακάτω συνεχίζει λέγοντας: «Όμως το ερώτημα του έρωτα δηλώνει την ανεπάρκειά μας. Γιατί είμαστε πάντα ατελείς στο να τον βιώσουμε, όπως μας αντιστοιχεί. Μια ατέλεια που δεν μπορεί να καταγραφεί με καταθλιπτικούς όρους, αλλά και αυτογνωσία που αναγνωρίζει τους περιορισμούς για τη μετοχή στο θαύμα. Η συνειδητοποίηση της ανεπάρκειας για ευχαριστιακή βίωση του έρωτα όσο και όπως το δικαιούμαστε και ταυτόχρονα η συνειδητή απόφαση να μην παραιτηθούμε. Ερωτικοί ως τον θάνατο. Και τότε καταργείται ο θάνατος. Γιατί το θαύμα της ζωής που υπερβαίνει το τυχαίο και το δοσμένο δεν σβήνει ποτέ. Συντελείται σε μια σκυταλοδρομία που υπερβαίνει τις φθαρτές ατομικότητες. Και ο έρωτας είναι η πρόσκληση για να υπερβούμε την ατομική ανεπάρκεια για να συναντήσουμε τον πυρήνα της ζωής, που θα παραμείνει άφαντος, ακατανόητος, απερίφραστος. Πάντα υπάρχουν, ανέφικτα μέσα από τις γνώσεις και τις πληροφορίες. Αλλά πάντα διαθέσιμος στο να αγγιχτεί από εκείνους που δεν κλείνονται στην ατομική τους αυτάρκεια και δεν παραιτούνται από το να την αναζητήσουν. (…)Η ύπαρξη ζητά το απόλυτο. Ο έρωτας δεν είναι απλώς ιδεολογική κάλυψη της ανάγκης σε σεξουαλικότητα. Δεν είναι απλώς μια συναισθηματική συγκίνηση, ούτε παρορμητικό πάθος. Είναι η επιθυμία για το επέκεινα. Για την εξαφάνιση του φθαρτού και του θανάτου. Μια ελάχιστη εμπειρία της αιωνιότητας. (…)Η ευχαριστιακή βίωση της συντροφικότητας δεν σταματά σε κάποια περίοδο της κοινής ζωής καθώς η ζωντανή συντροφική σχέση διαμορφώνει νέες δυνατότητες. Οι νέοι σύντροφοι κάθε εποχής συλλέγουν την ομορφιά των προσωπικών μας εμπειριών και, αφού τη μεταβολίσουν, δύνανται να παράγουν μια νέα πρόταση κοινής ζωής που να εκφράζει τη συντροφικότητά της. Με συντρόφους που μας έδωσαν, μας δίδουν και θα μας δώσουν τη δυνατότητα πίσω στον αειφόρο έρωτα με την ομορφιά του μέσα στην ευχαριστιακή βίωση της ζωής».

Παλαιότερα πίστευα πως το «Έρωτος φύσις» του παπά Φιλόθεου Φάρου είναι ό,τι καλύτερο έχει γραφτεί περί έρωτα στον τόπο μας. Η προσπάθεια αυτή του Δημήτρη Καραγιάννη τολμά όχι να αναμετρηθεί μαζί του αλλά έστω να δηλώσει εμφανώς πως μετά από αυτό δεν ακολουθεί το συγγραφικό χάος αλλά προσπάθειες εξαιρετικά αξιόλογες και φιλόδοξες. Καλή ανάγνωση σε όλους όσοι στο κέντρο της ερωτικής τους βιοτής ή αναζήτησης έχουν ως δείκτη την ανεπανάληπτη αγάπη! Ολόκληρη η ανάρτηση...